Wartość produktów pszczelich

Według Głównego Urzędu Statystycznego liczba pszczelarzy w kraju wyniosła w 2023 roku niemal 100 tysięcy, a liczba rodzin pszczelich około 2,35 miliona. Klasyfikując tym samym Polskę w europejskiej czołówce.

Dotacje unijne, dostęp do informacji oraz zainteresowanie konsumentów produktami naturalnymi przełożyły się na coraz większą liczbę pasiek a samo pszczelarstwo w Polsce w ostatnich latach zyskało na popularności.

Które z produktów pszczelich cieszą się obecnie największą popularnością i uznaniem tak konsumentów, jak i pszczelarzy? Oto najważniejsze z nich.

Miód najbardziej znany i pożądany produkt pszczeli

Miód towarzyszy ludzkości od tysiącleci, stanowiąc niegdyś podstawę pokarmu ludzi. Nazywany „płynnym złotem” obecnie wykorzystywany jest w celach kulinarnych i leczniczych. W przeciwieństwie do cukrów rafinowanych cukry zawarte w miodzie nie powodują skutków ubocznych w organizmie, a proces wchłaniania miodu przebiega bez obciążania metabolizmu.

Aby utrzymać właściwą jakość miodu należy przechowywać go w odpowiednich warunkach, unikając przegrzania i nadmiernego nasłonecznienia. Naczynie powinno być szklane i szczelnie zamknięte. Krystalizacja miodu jest procesem naturalnym i jednym z wyznaczników jakości. Prędzej czy później miód naturalny krystalizuje. Różnica jest tylko w czasie. Najdłużej krystalizuje miód akacjowy, natomiast rzepakowy bardzo szybko przechodzi w fazę krupca. Na rynku niestety nie trudno znaleźć wiecznie płynne miody – z dodatkiem syropów cukrowych, ziemniaczanych oraz melasy. W procesie mieszania takie „miody” są niejednokrotnie przegrzewane. Nie trudno się domyślić, że jakość takiego miodu jest nieporównywalna z naturalnym. w temperaturze powyżej 40 stopni Celsjusza miód traci wiele cennych właściwości. Obecnie na rynku dostępne są specjalne dekrystalizatory, czyli komory w których przy stałej bezpiecznej temperaturze proces krystalizacji można odwrócić. Ze względu na potrzebę konsumentów wielu pszczelarzy oferuje dekrystalizację miodu na życzenie.

Wyróżniamy miody nektarowe, spadziowe oraz nektarowo-spadziowe. Oprócz zewnętrznych cech takich jak kolor, konsystencja, zapach i smak różni je skład i właściwości prozdrowotne.

Najczęściej spotykane miody nektarowe i ich właściwości:

  • Lipowy: polecany w przeziębieniach, nieżycie żołądka i jelit, działa wykrztuśnie i uspokajająco, obniża ciśnienie krwi, ceniony naturalny antybiotyk.
  • Rzepakowy: polecany wspomagająco w chorobach serca, górnych dróg oddechowych oraz wątroby – ponieważ jest łatwo przyswajalny. Stosowany w formie okładów ma działanie oczyszczające, ściągające przyspiesza gojenie ran.
  • Akacjowy: wykorzystywany przy leczeniu zaburzeń przewodu pokarmowego, zgadze, nadkwasocie żołądka, stosowany przy kaszlu, i katarze, w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego. Działa detoksykacyjnie, wzmacniająco i uspokajająco, obniża ciśnienie krwi, poprawia krążenie, zwiększa stężenie hemoglobiny przez co jest wsparciem przy zapobiegniu miażdżycy. Stosowany zewnętrznie przyspiesza gojenie ran.
  • Gryczany: podnosi walory wypieków cukierniczych oraz używany do produkcji miodów pitnych. Zalecany w leczeniu schorzeń układu krążenia, regularne stosowanie zmniejsza ryzyko wystąpienia żylaków, choroby wieńcowej, działa przeciwmiażdżycowo, przyspiesza zrastanie kości. Poleca się go również wspomagająco w leczeniu jaskry, osłabienia słuchu i zapaleniu nerek.
  • Wrzosowy: prawdziwa bomba odżywcza w infekcjach, przeziębieniach i ogólnym osłabieniu. traktowany jako naturalny antybiotyk przy schorzeniach dróg moczowych, prostaty oraz zapaleniach jelit i dnie moczanowej. Stosowany również w kosmetyce.
  • Faceliowy: obniża ciśnienie krwi, wzmacnia odporność, zapobiega stanom zapalnym górnych dróg oddechowych, wspomaga leczenie chorób żołądka, chroni wątrobę, zapobiega miażdżycy.
  • Wielokwiatowy: polecany dla alergików z katarem siennym, uczulonych na pyłki kwiatowe, działa jak szczepionka.
  • Koniczynowy: zalecany sportowcom, dodaje energii. Pomaga w dolegliwościach trawiennych, poprawia funkcjonowanie układu moczowego, zwalcza stany zapalne. Ma działanie wykrztuśne i uspokajające, wspomaga pracę wątroby. Zewnętrznie wspomaga leczenie ran.
  • Mniszkowy: stosowany w chorobach wątroby i dróg żółciowych, niestrawnościach, chorobach reumatycznych, niedokrwistości, schorzeniach żołądka oraz w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego. Pomaga w gojeniu ran.
  • Nawłociowy: wzmacnia mięsień sercowy, obniża ciśnienie krwi, stosowany przy chorobach układu moczowego, pozytywnie wpływa na wygląd i kondycję cery.

Miody spadziowe i ich właściwości

  • Miód ze spadzi iglastej: działanie przeciwzapalne, drobnoustrojowe i przeciwkaszlowe. Wspomagająco w chorobach górnych dróg oddechowych (zapalenie oskrzeli, astma oskrzelowa, zapalenie płuc, gruźlica), chorobach serca i naczyń krwionośnych, chorobach układu pokarmowego, korzystnie w chorobach nerek i układu moczowego.
  • Miód ze spadzi liściastej: wspomagająco w leczeniu chorób układu moczowego i stawów, w leczeniu dróg żółciowych, wątroby i jelit.

Propolis

Powstaje z substancji żywicznych. Pszczoły wykorzystują go do celów konstrukcyjnych oraz higienizacji ula. Propolis służy do uszczelniania gniazda i izolacji od środowiska zewnętrznego. Ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Chroni przed promieniowaniem UV. Stosuje się go profilaktycznie w zwiększaniu odporności organizmu. Zalecany wspomagająco w infekcjach , grypie, przeziębieniach, chorobach układu pokarmowego (wrzody żołądka, zapalenie jelita), zapaleniu oskrzeli, astmy oraz zapaleniu płuc. Wpływa pozytywnie na sprawność umysłową. Propolis wpływa na obniżenie ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu we krwi. Jest wykorzystywany zewnętrzne w leczeniu ran, przyspiesza gojenie blizn, poprawia regenerację po oparzeniach, pomaga w walce z łuszczycą, alergiami, działa oczyszczająco pomagając w leczeniu trądziku oraz opryszczki, w zakażeniach ginekologicznych. Stosowany w stomatologii. Nazywany antybiotykiem XXI wieku.

Propolis kwiatowy

Regularne spożywany podwyższa aktywność układu immunologicznego co wpływa na odporność i wydolność organizmu. Ma działanie przeciwbakteryjne i bakteriobójcze. Pomaga przy nadwadze, zapaleniu zatok, oskrzeli, w cukrzycy, chroni przed miażdżycą i zawałem serca, normalizując nieregularną pracę mięśnia sercowego. Obniża poziom złego cholesterolu. Chroni wątrobę przed zatruciem dzięki właściwościom detoksykacyjnym i regeneracyjnym. Zwiększa odporność na stres, pozytywnie wpływa na łatwość zasypiania, zapamiętywanie, uczenie się. Stosowany także w kosmetyce. Wspomaga walkę z łupieżem, łojotokiem czy trądzikiem. Wykorzystywany również w postaci maści pozytywnie wpływa na skórę opóźniając procesy starzenia, wygładzając ją i nawilżając.

Pierzga

Zwana chlebem pszczelim. To pyłek kwiatowy zakonserwowany przez pszczoły. Pierzgę można po fachowej obróbce wykorzystywać w celach leczniczych. Pierzga w porównaniu z pyłkiem ma jeszcze wyższą wartość odżywczą, lepszą przyswajalność oraz bogatszy skład chemiczny. Stosuje się ją wspomagająco w leczeniu nadciśnienia, wpływa na wzmocnienie organizmu. Z powodzeniem wykorzystywana w leczeniu niedokrwistości.

Mleczko pszczele

Spożywanie mleczka pszczelego wpływa pozytywnie na układ pokarmowy, polecane przy zaburzeniach przemiany materii, wrzodach żołądka i jelit, dwunastnicy. Pozytywnie wpływa na układ krwionośny ciśnienie tętnicze krwi, zarówno przy nadciśnieniu jak i w przypadku za niskiego ciśnienia. Pomaga przy miażdżycy, cukrzycy, wysokim poziomie cholesterolu i niedokrwistości. Dobroczynnie działa na układ nerwowy, w leczeniu nerwicy lękowej, depresji, nerwobólach, stresie oraz układ oddechowy - stany zapalne oskrzeli i krtani, dychawicy oskrzelowej oraz gruźlicy. Stosowany zewnętrznie wspomaga gojenie ran, łagodzi zmiany dermatologiczne, nawilża skórę, pobudza produkcję kolagenu, wygładza zmarszczki opóźniając procesy starzenia. Ze względu na swoje dobroczynne właściwości mleczko pszczele nazywane jest eliksirem młodości.

Jad pszczeli

Najczęściej stosowany przy bólach reumatycznych ale wieloletnie obserwacje lekarzy apiterapeutów wskazują na dobroczynne działanie nie tylko w chorobach układu ruchu ale także w chorobach obwodowego układu nerwowego (nerwobóle, zapalenie nerwów rdzeniowych, padaczka), dyskopatie, urazy kostno-stawowe, choroby sercowo naczyniowe (zapalenie mięśnia sercowego, zakrzepowe zapalenie żył, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie) a także wspomagająco w leczeniu astmy, trudno gojących się ran, zapalenie błony śluzowej macicy, odmrożenia, blizny pooperacyjne, impotencja, łysienie, nadczynność tarczycy.

Wosk pszczeli

Sprawdza się w gojeniu ran, leczeniu chorób skóry, czyraków czy reumatyzmu. Używa się go także do leczenia stanów zapalnych jamy ustnej, nosa i gardła. Stosowany także w kosmetyce, używany w maściach działa na skórę nawilżająco, kojąco i wygładzająco opóźniając procesy starzenia. Wykorzystywany w przemyśle oczywiście do produkcji plastrów – węzy niezbędnej w gospodarce pasiecznej. Poza tym ogromną popularnością cieszą się świece z wosku pszczelego, kuszą nie tylko różnorodnymi kształtami ale także pięknym zapachem podczas palenia. Który działa uspokajająco. Wosk pszczeli pojawia się tez w składzie detergentów (pasty do podłóg, nabłyszczaczy), kredek, farb, klejów, gum do żucia czy preparatów do czyszczenia soczewek.

Uloterapia

To oddziaływanie rodziny pszczelej na organizm człowieka poprzez:

  • powietrze ulowe (feromony i związki lotne);
  • biopole pszczół;
  • mikrodrgania powodowane ruchem skrzydeł;
  • ciepło rodziny pszczelej;
  • efekt akustyczny (ruch skrzydeł oraz nieustanne przemieszczanie się pszczół w ulu oddziałuje na narząd słuchu człowieka, przez co wpływa silnie na struktury mózgu);
  • efekt psychoemocjonalny (samo obserwowanie pszczół, ich pracy wyzwala pozytywne odczucia emocjonalne u człowieka wpływając na wytwarzanie endorfin).

Wymienione aspekty składają się na sumę dobroczynnych oddziaływań rodziny pszczelej na organizm człowieka.

Uloterapia z powodzeniem stosowana jest w takich schorzeniach jak:

  • choroby układu oddechowego (atma oskrzelowa, przewlekle zapalenie zatok, błony śluzowej jamy nosowaej, gardła, tchawicy, migdałków czy zapalenie oskrzeli),
  • choroby układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, bóle głowy pochodzenia naczyniowego oraz zaburzenia krążenia),
  • choroby psychoemocjonalne (depresja, zaburzenia poznawcze, nadpobudliwość, nerwice, przewlekłe zmęczenie),
  • choroby układu nerwowego (nerwobóle, porażenie mięśni, porażenie mózgowe, stwardnienie rozsiane),
  • choroby reumatyczne (reumatoidalne zapalenie stawów, zwyrodnieniowe zapalenie stawów),
  • choroby układu ruchu (urazy więzadeł, zapalenie mięśni, zapalenie kości i chrząstek),
  • choroby metaboliczne i hormonalne (otyłość, nadczynność tarczycy, cukrzyca, niepłodność na tle hormonalnym), w obniżeniu odporności (przeziębienia, grypa).

Pamiętajmy o prozdrowotnych właściwościach natury i korzystajmy z nich z rozwagą, pamiętając o alergiach na produkty pszczele i innych przeciwwskazaniach medycznych do ich stosowania.

Tekst: Anna Łączna, doradca WODR w powiecie nowotomyskim

Zdjęcie: Maciej Zimicki, Sekcja Promocji i Wydawnictw WODR