Nawozy mineralne

Przechowywanie nawozów mineralnych w Polsce podlega regulacjom prawnym, które mają na celu ochronę środowiska, bezpieczeństwo pracowników oraz zapobieganie skażeniu gleby i wód gruntowych.

Przepisy prawne przepisy określają m.in.:

• obowiązek magazynowania nawozów w sposób uniemożliwiający ich kontakt z wodą opadową oraz gruntem;
• zakaz przechowywania nawozów w pobliżu ujęć wody, cieków wodnych oraz na terenach zalewowych;
• wymóg stosowania szczelnych, zabezpieczonych pomieszczeń lub kontenerów wykorzystywanych jako magazyn;
• przestrzeganie zasad BHP podczas transportu i magazynowania (np. odpowiednie oznakowanie, środki ochrony indywidualnej).

W zależności od rodzaju nawozów mineralnych (azotowe, fosforowe, potasowe, wieloskładnikowe) wymagania dotyczące ich magazynowania mogą się różnić. Nawozy azotowe, zwłaszcza saletra amonowa, są szczególnie wrażliwe na wilgoć i mogą stanowić zagrożenie wybuchowe, dlatego muszą być przechowywane w suchych, dobrze wentylowanych pomieszczeniach, z dala od źródeł ognia.

Także substancje pyliste mają tendencje do tworzenia mieszaniny wybuchowej z powietrzem. Instalacja elektryczna oraz maszyny powinny mieć odpowiednie zabezpieczenie iskrochronne oraz pyłochronne.

Nawozy fosforowe i potasowe są mniej wymagające w kwestii bezpieczeństwa, jednak także powinny być chronione przed wilgocią i zanieczyszczeniami, aby nie traciły swoich właściwości, oraz by nie było punktowych wycieków do gleby.

Na poziomie gospodarstwa rolnego powinno się wypracować dobre praktyki magazynowania.

1. Magazyn powinien być czysty, suchy i zabezpieczony przed dostępem osób niepowołanych.
2. Wszystkie opakowania nawozów muszą być szczelnie zamknięte i oznakowane zgodnie z przepisami.
3. Należy regularnie kontrolować stan techniczny magazynu oraz opakowań. Nie powinno przejeżdżać się obok skladowanyh nawozów z nadmierną prędkością, by nie uszkodzić worków, opakowań.
4. Unikać przechowywania nawozów w bezpośrednim sąsiedztwie środków ochrony roślin lub materiałów łatwopalnych. Dotyczy to także przechowywania wraz z paszami, dodatkami paszowymi itp. substancji.
5. W przypadku nawozów luzem – stosować specjalne silosy lub kontenery, które zabezpieczają przed wilgocią, a podłoże uniemożliwi wycieków roztworu do gleby.

Nieprawidłowe przechowywanie nawozów mineralnych może prowadzić do poważnych konsekwencji: zanieczyszczenia środowiska, utraty wartości nawozów, a nawet zagrożenia życia i zdrowia ludzi.

Należy stosować środki ostrożności, takie jak:

• regularne szkolenia pracowników z zakresu BHP i ochrony środowiska.
• właściwe zarządzanie odpadami powstałymi w trakcie magazynowania. Worki (foliowe a’ 50 kg lub tzw. big-bag) można oddać do podmiotów zajmujących się przetwarzaniem odpadów. Takie zdawanie odpadów innemu podmiotowi też powinno być udokumentowane.
• monitorowanie poziomu wilgotności i temperatury w magazynie. Zapobiegnie to ewentualnym rozpuszczaniem substancji nawozowej lub jej zbrylaniem się.

Przechowywanie nawozów mineralnych w Polsce wymaga zachowania szczególnej ostrożności, znajomości przepisów oraz wdrożenia dobrych praktyk. Dbałość o odpowiednie warunki magazynowania pozwala nie tylko chronić środowisko, ale również zapewnia bezpieczeństwo ludzi oraz efektywność upraw.

Podstawowym źródłem informacji o środkach ochrony roślin są etykiety-instrukcje stosowania. To z lektury etykiety rolnik otrzymuje informacje dotyczące m.in dawki środka, roślin chronionych, zawartości substancji czynnej. Niestety, często informacja o magazynowaniu jest niepełna, lakoniczna lub jej jest, po prostu brak.

Najważniejszą zasadą powinno być czytanie etykiety każdego preparatu, znajdziemy tam szczegółowe informacje dotyczące warunków jego przechowywania. Zwłaszcza przed pierwszym zastosowaniem środka ochrony roślin należy zapoznać się z jego etykietą.

W Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 22 maja 2013 r. „w sprawie sposobu postępowania przy stosowaniu i przechowywaniu środków ochrony roślin” położono nacisk na oddziaływanie środków ochrony roślin na otoczenie. Zawarto w nim tylko zapis, że środki ochrony roślin przechowuje się w oryginalnych opakowaniach. Szczegółowe zapisy precyzują pakowanie i transport na etapie wysyłki od producenta. Dotyczy to także magazynowania, by temperatura i wilgotność były ciągle kontrolowane. Przy różnych warunkach środowiskach przechowywania, należy monitorować temperaturę i wilgotność, by zapewnić stałe warunki dla opakowania danego preparatu. Producent oznacza test stabilności w teście krótko terminowym oraz długoterminowym dla środków ochrony roślin w niskich i wysokich temperaturach.

Ogólne zalecenia do przechowywania chemicznych i mikrobiologicznych środków ochrony roślin, są wymienione poniżej.

Środki ochrony roślin należy przechowywać:

• w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach;
• w chłodnych i ciemnych miejscach: najlepiej sprawdzą się miejsca, z dala od bezpośredniego światła słonecznego;
• w stabilnej temperaturze: należy unikać dużych wahań temperatury. Dla chemicznych środków ochrony roślin zazwyczaj zaleca się przechowywanie w temperaturze powyżej 0 stopni Celsjusza, ale mikrobiologiczne środki ochrony roślin wymagają indywidualnego traktowania podczas magazynowania;
• w niskiej wilgotności powietrza: ze względu na fakt, że wilgoć zawarta w powietrzu może negatywnie wpłynąć na nasiąkliwość opakowań bazujących na materiale papierowym, żywotność organizmów zawartych w preparacie może ulec zmianie;
• oddzielnie od innych środków: mikrobiologiczne środki ochrony roślin należy przechowywać z dala od żywności, innych środków chemicznych, nawozów i pasz;
• przestrzegając daty ważności: należy regularnie sprawdzać datę ważności przed ich użyciem i nie stosować tych preparatów po jej upływie. Środki ochrony roślin z przekroczoną datą ważności są kłopotliwe i drogie w utylizacji.

Tekst: Michał Gawłowski, doradca WODR w powiecie pilskim

Zdjęcie: Maciej Zimnicki, Sekcja Promocji i Wydawnictw WODR