Jolanta Szczepańska - WODR Poznań
Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Niekorzystne trendy demograficzne oraz problem „starzenia się polskiego społeczeństwa” są określane jako ważne wyzwanie rozwojowe XXI wieku. Zakłada się, że jednym ze sposobów przeciwdziałania tym procesom mogą być gospodarstwa opiekuńcze rozumiane jako forma gospodarowania polegająca na łączeniu działalności rolniczej z opieką nad osobami potrzebującymi wsparcia – głównie osobami starszymi.

Gospodarstwa opiekuńcze od dawna i z powodzeniem funkcjonują w wielu krajach europejskich. Pod kątem liczby takich gospodarstw nadal dominuje Holandia. Można powiedzieć, że w Polsce jako pierwszy tym zagadnieniem zajął się Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie. W latach 2014-2018 konsorcjum złożone z LGD „Bory Tucholskie”, KSOW i K-PODR zrealizowało projekt „Zielona opieka”. Utworzono wtedy 5 przykładowych gospodarstw opiekuńczych, głównie na bazie dawnych gospodarstw agroturystycznych. Opiekę w czasie trwania projektu zapewniono 241 osobom starszym, głównie samotnym. Objęto ich opieką dzienną – przez 8 godzin z wyżywieniem i zajęciami rekreacyjnymi z opiekunem. Obecnie (od września 2018 do sierpnia 2020) Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie realizuje drugi projekt „Opieka w zagrodzie – gospodarstwa opiekuńcze w województwie kujawsko-pomorskim”. Celem projektu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczo-aktywizujących dla 225 osób niesamodzielnych w formie pobytu dziennego poprzez utworzenie i rozwój oferty gospodarstw opiekuńczych na obszarach wiejskich.

Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie prowadzi szeroko pojęte działania mające wspomagać funkcjonowanie gospodarstw opiekuńczych w Polsce. Szkolenia na ten temat kierowane są do doradców z ośrodków doradztwa rolniczego.

W 2018 roku, 5 grudnia, została podpisana umowa dotycząca projektu „Gospodarstwa opiekuńcze w rozwoju obszarów wiejskich wobec wyzwań demograficznych” – (GROWiD), który został opracowany w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych „Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków” GOSPOSTRATEG.

Powyższy projekt realizowany jest przez konsorcjum w składzie: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (lider), Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie, Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Rolniczy w Krakowie oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, które przekazuje środki finansowe na realizację projektu. Realizacja projektu rozpoczęła się 1 stycznia 2019 roku, a zakończenie planowane jest w grudniu 2021 roku.

Głównym celem projektu jest opracowanie modelu (wzorca) gospodarstwa opiekuńczego oraz przygotowanie systemu wdrażania w postaci strategii rozwoju gospodarstw opiekuńczych. Będzie to forma innowacyjnego połączenia rolnictwa wielofunkcyjnego ze świadczeniem usług społecznych na poziomie lokalnym.

W pierwszym etapie projektu zrealizowane zostaną zadania badawcze, których wyniki staną się podstawą modelu gospodarstwa opiekuńczego. Na drugi etap złożą się prace związane z przygotowaniem do wdrożenia modelu/wzorca gospodarstwa opiekuńczego: opracowanie niezbędnych regulacji prawnych oraz budowa poparcia politycznego i społecznego na rzecz ich wprowadzenia.

Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu na bieżąco informuje wszystkich zainteresowanych o możliwościach tworzenia gospodarstw opiekuńczych.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców – to jedna z najważniejszych ustaw dla przedsiębiorców, która zastąpiła dotychczasową ustawę o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązuje od 30 kwietnia 2018 roku z wyjątkiem nowych zasad zawieszania działalności.

W ustawie określono prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zmieniono zasady i rozwiązania dotyczące postępowania instytucji państwowych względem przedsiębiorców.

Jedną ze zmian wprowadzonych powyższą ustawą i jednocześnie ważną dla osób podejmujących działalność gospodarczą jest tzw. „ulga na start” nazywana także „ulgą ZUS dla debiutantów”. To uprawnienie w połączeniu z „premią na rozpoczęcie działalności pozarolniczej”, czyli kwotą „100 tys. zł na start”, może okazać się doskonałą zachętą przyspieszającą decyzję o pracy na własny rachunek dla osób mieszkających na obszarach wiejskich. Zróbmy więc stosowne kalkulacje.

Czym jest „ulga na start”?

Zgodnie z art. 18 ustawy Prawo przedsiębiorców z tego uprawnienia może skorzystać tylko przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który:

  • podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy;
  • podejmuje działalność ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia;
  • nie wykonuje działalności na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Przedsiębiorca spełniający powyższe wymagania nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, Funduszowi Pracy i ubezpieczeniu wypadkowemu) przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. „Ulga na start” nie zwalnia go jednak z opłacania obowiązkowych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto, po okresie „ulgi na start”, przedsiębiorca będzie miał możliwość skorzystania przez następne 24 miesiące z kolejnej ulgi – tzw. „małego ZUS”. Skorzystanie z „ulgi na start” nie jest obowiązkowe.

Osoba korzystająca z „ulgi na start” przez 6 miesięcy po podjęciu działalności gospodarczej opłaca tylko składkę ubezpieczenia zdrowotnego, która obecnie (od IV do XII 2018) wynosi 319,94 zł miesięcznie. Przez kolejne 24 miesiące może opłacać tzw. „mały ZUS” – od IV do XII 2018 kwotę 519,28 zł (z ubezpieczeniem chorobowym) lub 503,84 zł (bez ubezpieczenia chorobowego) miesięcznie. Po upływie tego okresu przedsiębiorca zobowiązany jest opłacać składki ZUS w pełnej wysokości (aktualnie składki ZUS z chorobowym wynoszą 1228,70 zł; składki ZUS bez chorobowego 1163,39 zł miesięcznie).

Opracowano na podstawie aktów prawnych cytowanych w tekście.

Zapowiadany od dawna nowy sposób prowadzenia działalności gospodarczej staje się faktem. Wejście w życie od 30 kwietnia 2018 roku Ustawy – Prawo przedsiębiorców daje takie możliwości i określa zasady podejmowania i prowadzenia działalności nierejestrowanej (działalności nieewidencjonowanej). Oznacza to, że osoba prowadząca drobną działalność nie musi jej rejestrować i opłacać z tego tytułu składek ZUS.

Kto zatem i na jakich zasadach może skorzystać z tej formy działalności?

  1. Zgodnie z art. 5 Prawa Przedsiębiorców, działalność nie podlega obowiązkowi rejestracji w przypadku, gdy miesięczny przychód z takiej działalności nie przekracza kwoty 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Obecnie jest to kwota 1050 zł miesięcznie. Limit uprawniający do zwolnienia z rejestracji działalności gospodarczej będzie ulegał zmianom w kolejnych latach.
  2. Zwolnienie z rejestracji przysługuje jedynie osobom fizycznym podejmującym działalność w sposób samodzielny (nie w ramach spółki cywilnej).
  3. Działalność nierejestrowana ma zastosowanie do każdego rodzaju działalności, z wyjątkiem działalności wymagających dodatkowych zezwoleń i koncesji.
  4. Działalność nierejestrowaną będą mogły prowadzić osoby, które w okresie poprzednich 60 miesięcy (5 lat) nie prowadziły działalności gospodarczej. Jednak zgodnie z przepisami przejściowymi (art. 195 ustawy z 6.03.2018 Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej, Dz.U. poz. 650), działalność nierejestrowaną mogą wykonywać również osoby, które w okresie 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie Prawa przedsiębiorców, czyli przed 30.04.2018 nie były wpisane do CEIDG. Ponadto działalność nierejestrowaną mogą podjąć także osoby, które zostały wykreślone z tej ewidencji wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem 30.04.2018, nawet jeżeli w okresie ostatnich 60 miesięcy poprzedzających ten dzień wykonywały działalność gospodarczą. Jest to zatem pewna forma okresu przejściowego, korzystna dla chcących podjąć taką działalność.
  5. Osoba fizyczna wykonująca działalność nierejestrowaną nie opłaca żadnych składek na ubezpieczenie społeczne, łącznie ze składką zdrowotną.
  6. Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną jest zobowiązana do ewidencjonowania uzyskanych przychodów i ewentualnie poniesionych kosztów oraz odprowadzania z tego tytułu należnego podatku dochodowego, wykazywanego w rozliczeniu rocznym w rubryce „przychody z innych źródeł”. Zarobki te podlegać będą opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Czy osiągany przychód będzie mógł być pomniejszony o koszty, zostanie wyjaśnione po wydaniu przez Ministerstwo Finansów odpowiednich interpretacji podatkowych.
  7. Osoba prowadząca działalność nieewidencjonowaną będzie zobowiązana do dokumentowania uzyskanych przychodów, czyli wydawania klientom rachunków. Na podstawie wystawionych rachunków kwoty przychodów będą ujmowane w zbiorczym zestawieniu w postaci uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów. Ww. ewidencja może być prowadzona w dowolnej formie – papierowej lub elektronicznej, np. wtabeli w arkuszu kalkulacyjnym Excel.
  8. W aktualnym stanie prawnym, podmioty, których przychody w ciągu roku nie przekroczyły kwoty 200 tys. zł, są podmiotowo zwolnione z VAT. Jeżeli osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie dokona dobrowolnego zgłoszenia do VAT, nie będzie podlegać temu podatkowi. Oznacza to możliwość wystawiania „zwykłych rachunków” zamiast faktur VAT oraz brak obowiązku składania deklaracji VAT i wysyłania Jednolitego Pliku Kontrolnego.
  9. Zgodnie z Ustawą – Prawo Przedsiębiorców, uzyskanie miesięcznego przychodu wyższego od 1050 zł oznacza, iż działalność nieewidencjonowana staje się automatycznie działalnością gospodarczą. Począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie granicznego przychodu, osoba prowadząca dotychczas działalność nierejestrowaną, ma obowiązek złożenia w ciągu 7 dni wniosku o wpis do CEIDG.

Opracowano na podstawie aktów prawnych cytowanych w tekście.

Kolejny raz doradcy Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu przeprowadzili monitoring agroturystyczny – „liczenie” obiektów turystyki wiejskiej ze szczególnym uwzględnieniem gospodarstw agroturystycznych działających w województwie wielkopolskim w 2017 roku.

Po raz drugi dokonano „liczenia” obiektów turystyki wiejskiej działających na obszarach wiejskich Wielkopolski w podziale na dwie kategorie: gospodarstwa agroturystyczne i pozostałe obiekty turystyki wiejskiej. Gospodarstwa agroturystyczne rozumiane są tutaj wąsko, jako miejsca noclegowe mieszczące się w budynkach mieszkalnych lub zaadoptowanych do tego celu, ale położone w czynnych gospodarstwach rolnych. Kategoria „pozostałe obiekty turystyki wiejskiej” obejmuje obiekty noclegowe znajdujące się na obszarach wiejskich, ale które nie są związane z gospodarstwem rolnym. Takie rozgraniczenie pozwala nam poprawniej monitorować rozwój turystyki na obszarach wiejskich naszego województwa. Tak jak poprzednio, badano liczbę obiektów turystycznych nowo utworzonych w 2017 roku, liczbę obiektów działających w 2017 roku oraz liczbę miejsc noclegowych znajdujących się w obiektach turystycznych.

Analizując zebrane wyniki stwierdzamy, że w 2017 roku w Wielkopolsce działało 686 gospodarstw agroturystycznych i 177 pozostałych obiektów turystyki wiejskiej (wykres poniżej).

Porównując dane z 2017 roku z danymi z 2016 roku (wykresy powyżej), widzimy spadek liczby gospodarstw agroturystycznych o 15. Jednocześnie w 2017 roku zanotowano utworzenie 21 nowych gospodarstw agroturystycznych. Zauważa się zjawisko zaprzestania prowadzenia działalności agroturystycznej lub jej nieokreślonego w czasie „zawieszenia” przez część gospodarstw. Zmniejszenie się liczby działających gospodarstw agroturystycznych w województwie wielkopolskim uwidoczniło się w 2017 roku po raz pierwszy od kilkunastu lat. Jednocześnie wzrosła liczba „pozostałych obiektów turystyki wiejskiej” ze 158 w 2016 roku do 177 obiektów w 2017 roku. Jest to wzrost o 19 obiektów (w tym 15 nowo utworzonych). Analizując łącznie obiekty turystyki wiejskiej, w Wielkopolsce w 2017 roku nastąpił wzrost o 4 obiekty (863 obiekty łącznie w 2017; 859 obiektów łącznie w 2016 roku).

W 2017 roku dla turystów przygotowano 8018 miejsc noclegowych w gospodarstwach agroturystycznych i 4199 miejsc noclegowych w „pozostałych obiektach turystyki wiejskiej” (wykres poniżej).

Zmiany liczby gospodarstw agroturystycznych w Wielkopolsce na przestrzeni lat przedstawia poniższy wykres. Dla 2016 i 2017 roku przedstawiono gospodarstwa agroturystyczne w ramach kategorii rozumianej wąsko, jako gospodarstwa agroturystyczne działające w czynnych gospodarstwach rolnych. Do 2015 roku w grupie gospodarstw agroturystycznych mieściła się część obiektów turystyki wiejskiej, które zostały wydzielone od 2016 roku (widoczny spadek liczby gospodarstw agroturystycznych).

Stan liczbowy obiektów turystyki wiejskiej w układzie powiatowym w 2017 roku przedstawia się następująco:

Liczba gospodarstw agroturystycznych w poszczególnych powiatach jest bardzo zróżnicowana – od 1 do 55 obiektów w 2017 roku. Najwięcej gospodarstw znajduje się w powiatach: czarnkowsko-trzcianeckim, międzychodzkim, słupeckim i konińskim. W powiatach tych działa od maksymalnie 55 do 52 kwater. W powiatach grodziskim, śremskim, chodzieskim i kępińskim działa najmniej gospodarstw agroturystycznych i jest w nich od minimalnie 1 do 6 obiektów.

Z liczbą obiektów turystycznych związana jest liczba miejsc noclegowych w powiatach wielkopolskich, co przedstawia poniższy wykres:

Wiemy, że podejmowaniu działalności agroturystycznej sprzyjają naturalne warunki krajobrazowo-przyrodnicze, zwłaszcza zbiorniki wodne, lasy, cenne przyrodniczo tereny chronione, stanowiące zasób gospodarstwa rolnego i najbliższej okolicy. Nie zmienia się też diagnoza, że agroturystyka w Wielkopolsce ma nadal szanse na rozwój ilościowyjakościowy. Tym samym na rynku agroturystycznym jest miejsce dla nowych obiektów. W 2017 roku zanotowano spadek liczby gospodarstw agroturystycznych i może pojawiać się pytanie: czy unijne wsparcie finansowe w obecnej formie nie wstrzyma rozwoju wielkopolskiej agroturystyki?

Zdaniem fachowców turystyka to najbardziej dynamiczna dziedzina gospodarki. Przed właścicielami gospodarstw agroturystycznych stoi duże wyzwanie, aby sprostać wymaganiom rynku usług turystycznych. Nie zmienia się także najważniejsze zadanie każdego kwaterodawcy, który powinien ustawicznie śledzić potrzeby turystów i tak modyfikować ofertę gospodarstwa agroturystycznego, aby spełnić ich oczekiwania i dzięki temu skuteczniej pozyskiwać klientów. Może okazać się, że warto działać wspólnie i tworzyć tzw. zintegrowane produkty turystyczne.

Od 1 stycznia 2018 roku weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących. Opublikowane  zostało w Dzienniku Ustaw z 2017 roku w pozycji 2454 jako Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Jest to ważny dokument dla wielu mniejszych przedsiębiorców i właścicieli kwater agroturystycznych. Nowe rozporządzenie określa zwolnienia do 31 grudnia 2018 roku dla niektórych grup podatników i niektórych czynności z obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących oraz warunki korzystania ze zwolnienia. Większość przepisów pozostała bez zmian.

Jeżeli chodzi o zwolnienie ze względu na wysokość obrotów, to zostało utrzymane na dotychczasowym poziomie wysokości obrotu, czyli 20 000 zł dla podmiotów kontynuujących i dla rozpoczynających działalność gospodarczą.

Rozszerzony został wachlarz usług objętych obowiązkiem ewidencjonowania przy zastosowaniu kas fiskalnych, bez względu na poziom osiąganych obrotów, o następujące usługi:

  1. usługi kulturalne i rozrywkowe – wyłącznie w zakresie wstępu na przedstawienia cyrkowe;
  2. usługi związane z rozrywką i rekreacją – wyłącznie w zakresie wstępu do wesołych miasteczek, parków rozrywki, na dyskoteki, sale taneczne;
  3. usługi w zakresie wymiany walut, z wyłączeniem usług świadczonych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

Zgodnie z treścią rozporządzenia zwolnienie obejmuje czynności wymienione w załączniku do rozporządzenia. Katalog czynności wymienionych w załączniku nie ulega zasadniczym zmianom w 2018 roku.

W zakresie usług agroturystycznych zwolnienie nadal obejmuje jedynie ściśle określone rodzaje usług wymienione w załączniku w punktach od 19 do 21. Są to:

19 ex
​55.10.10.0
Usługi w zakresie noclegów i usługi towarzyszące świadczone przez hotele, motele, pensjonaty i inne obiekty hotelowe – dotyczy wyłącznie usług świadczonych przez obozowiska dla dzieci
20 ex
55.20.19.0
Pozostałe usługi obiektów noclegowych turystycznych i miejsc krótkotrwałego zakwaterowania bez obsługi – dotyczy wyłącznie usług świadczonych przez obozowiska dla dzieci
21 ex
​55.90.1
Pozostałe usługi związane z zakwaterowaniem z wyłączeniem PKWiU 55.90.13.0 – dotyczy wyłącznie: usług krótkotrwałego zakwaterowania pozostałych, gdzie indziej niesklasyfikowanych (z wyłączeniem usług hotelarskich i turystycznych), jeżeli świadczenie tych usług w całości zostało udokumentowane fakturą

 

Każdy nowy rok przynosi zmiany i często dla osób prowadzących działalność gospodarczą są to dodatkowe obowiązki. W tym roku wprowadza się obowiązek przesyłania urzędowi skarbowemu plików JPK (Jednolitych Plików Kontrolnych) dotyczących ewidencji VAT dla mikroprzedsiębiorstw  – w tym także dla samozatrudnionych, jeżeli są płatnikami VAT.

Oznacza to, że od 1 stycznia 2018 r. wszyscy podatnicy VAT podlegają obowiązkowi wysyłania JPK_VAT, czyli ewidencji zakupu i sprzedaży VAT. Od 1 lipca 2016 roku czynią to duże przedsiębiorstwa, od 1 stycznia 2017 roku małe i średnie przedsiębiorstwa, a od 1 stycznia 2018 roku mikroprzedsiębiorstwa.

Pierwszy plik należy przesłać do 25 lutego, tj. do 25 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, bez wcześniejszego wezwania organu podatkowego. Natomiast od 1 lipca 2018 roku w przypadku e-kontroli urzędu skarbowego przedsiębiorstwa będą musiały udostępniać pozostałe pliki JPK, które zawierają dane o operacjach gospodarczych za dany okres. Jednolite Pliki Kontrolne na żądanie obejmują: księgi rachunkowe – JPK_KR, wyciąg bankowy – JPK_WB, magazyn – JPK_MAG, faktury VAT – JPK_FA, podatkową księgę przychodów i rozchodów – JPK_PKPIR, ewidencję przychodów – JPK_EWP.

Pliki JPK można przekazywać urzędowi skarbowemu przez internet lub na dowolnym nośniku. Dokumenty muszą być uwierzytelnione poprzez profil zaufany ePUAP lub odpowiedni podpis elektroniczny. Podatnik, który sam rozlicza VAT i nie korzysta z usługi biura rachunkowego, może skorzystać z bezpłatnego narzędzia przygotowanego przez Ministerstwo Finansów. Potwierdzeniem poprawnej wysyłki JPK jest możliwość pobrania UPO, czyli Urzędowego Potwierdzenia Odbioru. W sytuacji gdy konieczne będzie udowodnienie, że JPK faktycznie został wysłany, UPO uchroni przedsiębiorcę potwierdzając wysyłkę dokumentów.

W listopadzie 2016 roku po raz siódmy doradcy Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu przeprowadzili monitoring agroturystyczny, czyli „liczenie gospodarstw agroturystycznych” działających w Wielkopolsce. Tym razem dokonano zmiany kwalifikacji obiektów turystyki wiejskiej, które podzielono na dwie grupy: gospodarstwa agroturystyczne działające w gospodarstwach rolnych oraz obiekty turystyki wiejskiej działające na obszarach wiejskich, ale nie związane z działalnością rolniczą. Wprowadzony podział jest podobny jaki zastosowała Polska Federacja Turystyki Wiejskiej „Gospodarstwa Gościnne” w ramach kategoryzacji Wiejskiej Bazy Noclegowej (WBN). Wyróżnia się tam dwie klasyfikacje: „wypoczynek u rolnika”, czyli wypoczynek w gospodarstwach prowadzących działalność rolniczą, oraz „wypoczynek na wsi”, czyli wypoczynek w innych obiektach bazy noclegowej działających na wsi.

Pozyskiwane dane opierają się jedynie na wiedzy doradców gminnych pracujących na danym obszarze i nie mają charakteru pełnej, statystycznej informacji o obiektach turystyki wiejskiej działających w województwie wielkopolskim. Jednak informacje zbierane w kolejnych latach pozwalają na analizę i ocenę, jak zmienia się ten obszar turystyki w Wielkopolsce i tym samym są bardzo pomocne w pracy doradczej.

Zebrane dane w 2016 roku przedstawiają poniższe wykresy.

W 2016 roku działało w województwie wielkopolskim 859 obiektów turystyki wiejskiej. Zdecydowaną większość, bo aż 701 obiektów, stanowiły gospodarstwa agroturystyczne (82% wszystkich obiektów turystyki wiejskiej). Pozostałych obiektów turystyki wiejskiej było 158 (18%).

Podobnie przedstawia się podział miejsc noclegowych. Na łączną liczbę 11 447 miejsc noclegowych, 8 063 miejsca noclegowe znajdują się w gospodarstwach agroturystycznych, a 3 384 w pozostałych obiektach turystyki wiejskiej. Miejsca noclegowe w gospodarstwach agroturystycznych stanowią 70% wszystkich miejsc oferowanych w ramach turystyki wiejskiej. Obliczenia te potwierdzają fakt, że drugą grupę obiektów turystyki wiejskiej stanowią obiekty większe, o większej liczbie miejsc noclegowych. W wielkopolskich gospodarstwach agroturystycznych znajduje się średnio po 11-12 miejsc noclegowych, a w pozostałych obiektach turystyki wiejskiej są 21-22 miejsca noclegowe.

Kolejny wykres przedstawia liczbowo obiekty turystyki wiejskiej w podziale na gospodarstwa agroturystyczne, pozostałe obiekty i obiekty turystyki wiejskiej ogółem, które działają w poszczególnych powiatach województwa wielkopolskiego. Gospodarstwa agroturystyczne przedstawiono w kolejności od najmniejszej do największej liczby w powiecie (zaznaczono czerwonym kolorem). Najmniej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w powiatach: grodziskim – 1, śremskim – 3, chodzieskim – 5 i kępińskim – 5, a najwięcej w konińskim – 50, międzychodzkim – 54, słupeckim – 55 i czarnkowsko-trzcianeckim – 62.

Powyższy wykres przedstawia zmieniającą się – rosnącą liczbę gospodarstw agroturystycznych w Wielkopolsce od 2009 roku, czyli pierwszego monitoringu wykonywanego przez doradców WODR. Widoczny jest systematyczny wzrost liczby gospodarstw, co potwierdza trwający rozwój tej działalności. W 2016 roku wydzielono grupę pozostałych obiektów turystyki wiejskiej – 158 obiektów, co spowodowało zmniejszenie się liczby gospodarstw agroturystycznych rozumianych wąsko, jako obiektów turystycznych związanych z czynnym gospodarstwem rolnym. Dalsze monitoringi w kolejnych latach będą prowadzone z zachowaniem tego podziału.

~ ~ ~

Aktualna analiza trendów rozwoju turystyki określa, że przyszłą motywacją wyboru kierunku wyjazdu przez turystów będzie formuła: NIE DOKĄD, ALE DLACZEGO. Założenie to może być szansą na dalszy rozwój agroturystyki, bo ciekawa oferta gospodarstwa powinna dać turyście odpowiedź na pytanie: DLACZEGO mam przyjechać właśnie tutaj. W tej koncepcji rozwoju turystyki na dalszy plan schodzi znaczenie położenia obiektu turystycznego. 

„Odpowiedzialne społecznie kształtowanie oferty agroturystycznej. Wymóg rynku czy przejaw systemu wartości usługodawców” – to tytuł wystąpienia dr Magdaleny Maćkowiak podczas II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Agroturystyka w teorii i praktyce”, zorganizowanej przez Katedrę Turystyki Wiejskiej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Poruszone zostało zagadnienie odpowiedzialności społecznej biznesu (ang. CSR – Corporate Social Responsibility) w odniesieniu do agroturystyki i turystyki wiejskiej. Zgodnie z jedną z wielu definicji społeczną odpowiedzialność biznesu określa się  jako koncepcję, dzięki której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii rozwoju dobrowolnie uwzględniają w niej interesy społeczne i ochronę środowiska. W tym przypadku bycie odpowiedzialnym nie oznacza wyłącznie spełnienie wszystkich wymogów formalnych i prawnych prowadzenia działalności gospodarczej, ale zwiększone inwestycje w zasoby ludzkie, w ochronę środowiska i relacje z otoczeniem firmy. Stanowi to dobrowolne zaangażowanie firmy. U progu XXI wieku idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest coraz bardziej znana na całym świecie, a odpowiedzialny biznes staje się zjawiskiem globalnym.

Zasady społecznej odpowiedzialności biznesu najbardziej rozpowszechnione są wśród dużych, międzynarodowych korporacji. Do nich najszybciej docierają i są na bieżąco wdrażane światowe trendy w zarządzaniu. Znajduje to odzwierciedlenie w badaniach na temat działalności społecznej polskich przedsiębiorstw. Przodują tu wielkie koncerny i korporacje, a tylko niewielka część średnich i małych firm angażuje się  w działania społeczne. Ochrona środowiska, wspieranie społeczności lokalnej, kodeks etyczny, dbałość o rozwój zawodowy i osobisty pracowników – to główne działania podejmowane w ramach odpowiedzialności społecznej biznesu. Działania te podejmować mogą wszystkie firmy, bez względu na wielkość.

Można wyróżnić następujące płaszczyzny odpowiedzialności społecznej odnoszące się  do działalności agroturystycznej i turystycznej:

  • ekonomiczna – zysk, ale nie za każdą cenę,
  • prawna – przestrzeganie prawa,
  • etyczna – działanie w sposób godziwy,
  • filantropijna – charytatywna.

Przykładami społecznej odpowiedzialności stosowanymi w agroturystyce i turystyce wiejskiej są:

  • autentyczność i uczciwość oferty,
  • prawidłowa segregacja odpadów,
  • zagospodarowywanie wody opadowej w gospodarstwie agroturystycznym.

Podsumowując słowami prof. Jana Sikory z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu można stwierdzić, że „zainteresowanie się ideą społecznej odpowiedzialności biznesu przez gospodarstwa i stowarzyszenia agroturystyczne w Polsce jest jeszcze dość znikome. Mamy nadzieję, że idea społecznej odpowiedzialności biznesu znajdzie w naszym kraju w środowisku wiejskim, szczególnie w przedsiębiorczości agroturystycznej, należyte zainteresowanie.”

W opracowaniu wykorzystano: „Społeczna odpowiedzialność biznesu w obszarze przedsiębiorczości”, praca zbiorowa pod redakcją naukową Jana Wołoszyna, Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

Niekorzystne trendy demograficzne i proces „starzenia się społeczeństwa” są jednym z najważniejszych wyzwań dla rozwoju naszego kraju. W odpowiedzi na tę sytuację Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało w ramach Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju projekt pt. „Gospodarstwo opiekuńcze”.

Gospodarstwa opiekuńcze to forma gospodarowania polegająca na łączeniu działalności rolniczej z opieką nad osobami potrzebującymi wsparcia, głównie osobami starszymi.

Projekt MRiRW zakłada między innymi:

  • utworzenie w każdym województwie kilku – kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu gospodarstw opiekuńczych, w formule podmiotów działalności gospodarczej lub w innej formie dozwolonej przepisami prawnymi;
  • budowę systemu wsparcia instytucjonalnego dla gospodarstw opiekuńczych, w tym ustanowienie koordynatorów regionalnych oraz zbudowanie kapitału ludzkiego na potrzeby realizacji projektu;
  • budowę sieci gospodarstw wpisujących się w ideę rolnictwa społecznego;
  • wypracowanie modelowych rozwiązań na potrzeby rozwoju gospodarstw opiekuńczych,
  • prowadzenie działań promocyjnych, w tym konferencje regionalne i ogólnopolskie, spotkania (warsztaty) dla osób zainteresowanych tą formą działalności;
  • budowę mechanizmów kontroli jakości i rzetelności świadczenia usług.

Na realizację projektu planuje się m.in. środki Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich w ramach Planu Operacyjnego 2016-2017 oraz 2018-2019, Regionalnych Programów Operacyjnych, Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój POWER.

Bezpośrednim realizatorem projektu będzie Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie, a w projekt włączone zostaną Wojewódzkie Ośrodki Doradztwa Rolniczego.

Istnieje realna możliwość połączenia działalności agroturystycznej z opiekuńczą przez chętnych właścicieli gospodarstw agroturystycznych w ramach tzw. opieki dziennej, tymczasowej lub całodobowej. Ponadto tworzenie gospodarstw opiekuńczych jest szansą na pozyskanie dodatkowego źródła dochodu przez każdego rolnika, zainteresowanego podjęciem takiej działalności.

Od końca XX wieku rolnictwo społeczne rozwija się na obszarach wiejskich prawie całej Europy jako nowy, innowacyjny i zasadny z każdego punktu widzenia rodzaj działalności. Zgodnie z definicją rolnictwo społeczne jest innowacyjnym podejściem łączącym dwie koncepcje: rolnictwo wielofunkcyjne oraz usługi społeczne/opiekę zdrowotną na poziomie lokalnym. Ze względu na ważność, a jednocześnie delikatność obszaru działań, przyjęto następujące założenia koncepcji powstawania i funkcjonowania gospodarstw opiekuńczych w Polsce:

  • wykorzystanie istniejących uregulowań prawnych,
  • wykorzystanie istniejącej infrastruktury wiejskiej,
  • innowacyjne podejście do usług społecznych, opiekuńczych – wpisanie się w aktualne trendy w zakresie deinstytucjonalizacji wsparcia,
  • gospodarstwo opiekuńcze jako „marka” – coś sprawdzonego i pewnego,
  • metoda małych kroków – stopniowe zwiększanie katalogu grup docelowych oraz form organizacyjnych,
  • działalność opiekuńcza w powiązaniu z pewnym systemem wartości – działanie z poczucia misji.

Osoby zainteresowane tematem tworzenia gospodarstw opiekuńczych prosimy o kontakt z Jolantą Szczepańską – WODR w Poznaniu (email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. lub tel.: 62 7429445).

W życiu codziennym nie unikniemy kontaktów z innymi ludźmi, zwłaszcza gdy prowadzimy własną firmę lub gospodarstwo agroturystyczne. Szczególnie wtedy zależy nam na dobrych kontaktach z naszymi klientami – agroturystami. Zdarza się, że trafimy na tzw. „trudnego klienta”, którego musimy właściwie obsłużyć i nie uczynić sobie z niego wroga. Nie ma definicji „trudnego klienta”, mimo że termin ten funkcjonuje w literaturze fachowej. Należy przyjąć, że klient nie jest „trudny”. Może być oburzony lub zdenerwowany, bo sytuacja, w której się znalazł, jest dla niego trudna. Nam natomiast będzie trudniej obsłużyć go tak, aby był zadowolony. Natrafienie na tzw. „trudnego klienta” wymaga od nas uruchomienia wyższego poziomu obsługi, dodatkowych umiejętności i wykazania pełnego profesjonalizmu, a tego warto, a nawet trzeba się nauczyć.

Literatura fachowa podaje wskazówki, jak należy postępować w sytuacjach „trudnych”. Warto pamiętać o asertywności i jej technikach.

Asertywność – to zgodnie z definicją zespół zachowań interpersonalnych, wyrażających uczucia, postawy, życzenia, opinie lub prawa danej osoby w sposób bezpośredni, stanowczy i uczciwy, a jednocześnie respektujący uczucia, postawy, życzenia i opinie innych osób. Zachowanie asertywne może obejmować wyrażanie takich uczuć, jak: strach, gniew, zaangażowanie, nadzieja, radość, rozpacz, zakłopotanie itp., ale w każdym z tych przypadków uczucia te wyrażane są w sposób, który nie narusza praw innych osób (Emmos Michael, 2006).

Istotą zachowania w sytuacjach trudnych jest umiejętność zapanowania nad własnymi emocjami.

Przeanalizujmy dokładnie opisane w literaturze kroki postępowania w przykładowych „trudnych” sytuacjach.

Sytuacja 1: Gdy Klient zachowuje się wulgarnie wobec Ciebie, obraża, poklepuje po ramieniu.

Z naruszeniem granic przez Klientów można skutecznie sobie poradzić umiejętnie stopniując reakcje na nieakceptowane zachowanie Klienta.

Warto zastosować technikę: asertywne stawianie granicSkłada się ona z następujących kroków:

  • Prośba – poproś klienta, aby nie robił tego, co Ciebie denerwuje, wprawia w zakłopotanie, obraża; np. „Proszę mi nie przeszkadzać. Niech Pan mi pozwoli skończyć”.
  • Informacja zwrotna – powiedz, jakie emocje wywołuje w Tobie zachowanie Klienta; mów o swoich odczuciach w związku z zachowaniem Klienta, nie pouczaj go; np.. „Kiedy Pan mi przerywa – denerwuje mnie to i utrudnia zebranie myśli. Proszę pozwolić mi skończyć”.
  • Wyznaczenie granicy (żądanie, sprzeciw) – powiedz dobitnie i stanowczym tonem: np. „Nie życzę sobie”, „domagam się”; trzeba mocno i stanowczo określić swoje granice, bo tylko w taki sposób możesz się domagać respektu dla swoich spraw; np. „Nie życzę sobie, żeby Pan mi przeszkadzał”, „domagam się, aby wysłuchał mnie Pan do końca”.
  • Zapowiedź sankcji – zapowiedz sankcję, ale musisz chcieć i móc realnie ją wykonać; sankcje muszą być wykonalne i chociaż trochę uciążliwe dla agresywnego Klienta; np. „Jeśli będzie Pan mi nadal przerywał – zakończę tę rozmowę”.
  • Wykonanie sankcji – wykonaj zapowiedziany krok; np. „Bardzo mi przykro, że Pan mnie nie słucha. Nie godzę się na takie traktowanie. Kończę tę bezowocną rozmowę”.

Sytuacja 2: Gdy Klient żąda rzeczy niemożliwych.

Przedstawiamy sposób postępowania w sytuacji, kiedy musisz lub chcesz odmówić Klientowi. Warto wtedy zastosować technikę tzw. „zdartej płyty”.

Sposób: zdarta płytaTechnika ta składa się z następujących elementów:

  • Podtrzymywanie kontaktu – nawiązywanie do argumentów partnera poprzez parafrazowanie wypowiedzi Klienta i wyrażanie własnych uczuć (informacja zwrotna), np. „Rozumiem, że jest Ci przykro. Zależy mi, żebyś się na mnie nie obraził, ale...”.
  • Zdanie klucz – wyraźna odmowa – powtarzane wielokrotnie, stanowczo i spokojnie, np. „Nie, nie zrobię tego, ponieważ...”.
  • Rozpoznanie najważniejszych interesów klienta i propozycja współpracy – „Dlaczego na tym Panu zależy? Jak inaczej mogę zaspokoić Pana potrzeby?”.

Najlepiej, gdy klient sam wymyśli nowy sposób dania mu satysfakcji, ponieważ wówczas bierze współodpowiedzialność za przyjęte rozwiązania i na pewno nie będzie podważał sensowności własnego pomysłu.

Sytuacja 3: Gdy ze strony Klienta spotyka Cię zasłużona krytyka, gdy popełniłeś błąd lub Twój produkt okazał się wadliwy.

Zasady postępowania wobec uzasadnionej reklamacji Klienta:

  1. Uważnie, życzliwie i bez przerywania wysłuchaj zdenerwowanego Klienta.
  2. Okaż mu swoje zrozumienie i szacunek dla jego uczuć, przeproś w imieniu firmy i swoim, np. „ Nie dziwię się, że jest Pan zdenerwowany w tej sytuacji. Serdecznie przepraszam za kłopoty, których Pan doświadczył, i za zaistniałe komplikacje.”
  3. Ustal wspólnie z Klientem sposób i tryb naprawienia błędu.
  4. Zapytaj Klienta, jakiej satysfakcji oczekuje, np. „Jakiej satysfakcji Pan oczekuje”, „Co mogę zrobić, by uznał Pan sprawę za zakończoną?”
  5. Podziękuj za wytknięcie błędu, np. „Dziękuję za zwrócenie nam uwagi na zaistniały błąd. Dzięki temu możemy doskonalić naszą pracę i uniknąć podobnych pomyłek w przyszłości.”

Pamiętajmy! Dobrze załatwiona reklamacja, naprawiony błąd – zjednuje nam każdego Klienta. Reklamacje stanowią jedną z najlepszych okazji do zjednywania Klienta i zdobywania go na całe życie.

Sytuacja 4: Gdy Klient używa krytyki uogólnionej (typu: wasza firma jest beznadziejna, wasi pracownicy nie zachowują się profesjonalnie).

W takiej sytuacji zalecany sposób postępowania to zasada – ogólną krytykę sprowadzaj do konkretów.

Zdobądź informacje, o co konkretnie chodzi drugiej osobie, jakie błędy popełniłeś w danej sytuacji. Po prostu dopytuj się o konkrety: „Co konkretnie się Panu nie podoba?”, „Dlaczego Pan uważa, że nasza firma jest beznadziejna, a pracownicy mało profesjonalni?”. Klient mobilizowany jest do myślenia i precyzyjnego określenia powodu swojego niezadowolenia w danym przypadku i w danej sprawie.

Pamiętajmy! Dla nas poszukiwanie krytyki to zdobywanie niezbędnych informacji do tego, aby poprawić swoje błędy w danej sprawie.

Sytuacja 5: Gdy Klient czepia się szczegółów i osłabia Cię, wytykając niedoskonałości.

Przestrzegaj zasady „Klient ma zawsze rację”, czyli nie podejmuj dyskusji z opiniami.

Technika możliwa do zastosowania to: zamglenie.

Istotą tej techniki jest używanie wyrażeń „być może”, „chyba rzeczywiście”. Wyrażenia te mają kluczowe znaczenie, ponieważ dzięki nim dopuszczamy możliwość, iż w stawianych zarzutach tkwi ziarnko prawdy. Przyznajemy tym samym, że nie jesteśmy bez wad, obezwładniając w ten sposób krytykanta, gdyż nie odpowiadamy agresją i nie zrywamy komunikacji.

* * *

Opisane sytuacje są tylko modelowymi przykładami, ale zapamiętanie ich na pewno ułatwi nam prowadzenie rozmów z naszymi klientami.

Opracowano na podstawie poradnika „Sprzedaż i profesjonalna obsługa klienta” Doroty Tomaszewicz, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.