04 września 2014

Czy świnie złotnickie pstre są spokrewnione z litewską lokalną rasą świń?

Napisane przez

Złotnicka pstra jest polską rodzimą rasą świń, objętą programem ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich. Nazwa rasy jest związana z miejscowością Złotniki koło Poznania. To tutaj na terenie Wielkopolski w latach 1946-1949 nastąpił początek selekcji i konsolidowania cech rasy złotnickiej pstrej. Ale swój rodowód rasa ta wywodzi z terenów dzisiejszej Litwy, gdyż początkowy materiał hodowlany prof. Stefan Aleksandrowicz zakupił od repatriantów zasiedlających Warmię i Mazury, pochodzących z okolic Wilna. Materiał hodowlany stanowiło wówczas 18 loszek i 5 knurów. Po kilkunastu latach selekcji i pracy hodowlanej, na tyle się utrwaliły i były powtarzalne cechy użytkowe, że w 1962 roku Minister Rolnictwa uznał świnie złotnickie pstre jako rasę. Świnie te zaliczono do typu mięsno-słoninowego w kierunku mięsnym. W marcu 2013 roku świnie złotnickie pstre były hodowane w 31 stadach, a stan loch wynosił 644 sztuki. (Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu – Księgi hodowlane świń rasy złotnickiej białej i złotnickiej pstrej).

W polskiej literaturze fachowej dotyczącej rodzimych ras świń w Europie brakuje potwierdzenia, że na Litwie również znajduje się rasa świń łudząco podobna do naszej złotnickiej pstrej. Jest to rasa Lietuvos vietines kiaules (Lithuanian Native). Z opracowania K. Szulc i J.T. Buczyńskiego wynika (2012), że jest to świnia brodawkowa.

rasa-zlotnicka-1     rasa-zlotnicka-2
Litewska lokalna rasa świń Lietuvos vietines kiaules (Lithuanian Native). Materiał zdjęciowy: Department of Animal Science, Oklahoma State University.

Również podobne informacje o litewskiej lokalnej rasie świń można przeczytać na stronie Litewskiego Centrum Koordynacyjnego Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich (Lietuvos ūkinių gyvūnų genetinių išteklių apsaugos koordinavimo centras).

W przeszłości rasa ta była powszechna na terytorium całych ziem litewskich. Świnie te dostarczały mięsa wieprzowego na wewnętrzny rynek. W rejonach gdzie gryka stanowiła element paszy dla świń zaobserwowano, że świnie te po spożyciu gryki są odporne na działanie promieni słonecznych. U innych ras świń po spożyciu gryki i wystawieniu na działanie promieni słonecznych występują uczulenia na skórze. Lochy osiągają masę ciała 180 kg, a knury 260 kg. Mięsność tych świń kształtuje się na poziomie 46-50%, przyrosty dzienne wynoszą około 600 g. Lochy cechuje duża troskliwość o prosięta, dobra mleczność, a płodność wynosi 10,5 sztuki prosiąt. Fenotyp tych świń przypomina naszą złotnicką pstrą, gdyż ubarwienie jest biało-czarne. U niektórych osobników występuje rude podpalanie. Mięso jest kruche i smaczne. od 1993 roku Litewski Instytut Nauk o Zwierzętach rasę tę objął ochroną genotypu. Ochronę tej rasy rozpoczęto od 30 macior i 9 knurów. Zwierzęta pochodziły głównie z południowo-wschodniej części Litwy.

rasa-zlotnicka-3     rasa-zlotnicka-4
Litewska lokalna rasa świń. Materiał zdjęciowy: Lietuvos ūkinių gyvūnų genetinių išteklių apsaugos koordinavimo centras.

Porównując złotnicką pstrą i litewską lokalną rasę świń Lietuvos vietines kiaules można zauważyć wiele wspólnych cech tych świń zarówno fenotypowych, jak i użytkowych. Biorąc pod uwagę wspólne pochodzenie geograficzne można sądzić, że świnie te wywodzą się od wspólnych świń prymitywnych.

Poniżej w tabeli przedstawiono porównanie niektórych cech obu ras świń.

  rasa-zlotnicka-5     rasa-zlotnicka-6  
Złotnicka pstra Litewska lokalna rasa świń
(Lietuvos vietines kiaules)
Pochodzenie
Okolice Wilna, obecnie tereny Litwy Południowo-wschodnia część Litwy, w tym okolice Wilna
Ubarwienie
Łaciate czarno-białe, ponad 50% maści białej; eliminować należy osobniki ze skórą siwą pigmentowaną, z rudymi plamami Łaciate czarno-białe oraz rude
Masa ciała dorosłych osobników
Locha 200-300 kg, knur 300-350 kg Locha 180 kg, knur 260 kg
Mięsność
45-52% 46-50%
Dzienny przyrost
600-650 g 600 g
Płodność rzeczywista
11 prosiąt 10,5 prosiąt
Krzyżowanie
Lochy nadają się do krzyżowania jako komponent mateczny Lochy nadają się do krzyżowania jako komponent mateczny
Jakość mięsa
Dobra, mięso smaczne, kruche Dobra, mięso smaczne, kruche
Inne
Początek pracy hodowlanej nad wytworzeniem rasy: 1946-1949;
materiał początkowy 18 loch i 5 knurów
Początek zorganizowania stada zachowawczego: 1993 r.
Litewski Instytut Zootechniki; 30 macior i 9 knurów
Od 1984 r. objęta Programem Ochrony Zasobów Genetycznych
Zwierząt Gospodarskich
Od 1994 r. objęta Programem Ochrony Zasobów Genetycznych
Zwierząt Gospodarskich

Z opracowania wynika wniosek lub zalecenie. Współpraca międzynarodowa mogłaby przyśpieszyć uzyskanie znaku europejskiego dla populacji obu ras świń o podobnych właściwościach.

Opracował : Jan Sarnowski, WODR w Poznaniu, 2014 r.

Literatuta:

  1. K. Szulc, J.T. Buczyński „Stare europejskie rasy świń”, 2012, Poznańskie Wyd. Rolnicze, 120-121.
  2. Department of Animal Science, Oklahoma State University – materiały ze strony internetowej.
  3. Litewskie Centrum Koordynacyjne Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich – materiały ze strony internetowej.
Czytany 9301 razy Ostatnio zmieniany 04 września 2014

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.