Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Chorobę powoduje ten sam wirus, który jest sprawcą ospowatości śliwy. Występuje na Półwyspie Bałkańskim, na Węgrzech, a także w Czechach i na Słowacji.

Na liściach porażonych drzew moreli występują wzdłuż nerwów chlorotyczne, rozlane paski, czasem tworząc nekrozy. Niekiedy zamiast pasków obserwuje się na liściach pierścienie. Na dojrzewających owocach widoczne są jasnozielone duże pierścienie, wyraźnie odznaczające się na tle pomarańczowej skórki. Choroba powoduje lekkie zniekształcenie owoców. Objawy choroby w postaci jasnobeżowych plam i pierścieni na ciemnym tle pojawiają się również na pestkach wyjętych z porażonych owoców moreli. W sadach morelowych choroba powoduje duże straty, gdyż porażone owoce dojrzewają 10-14 dni wcześniej i najczęściej opadają – są niesmaczne.

Wirus rozprzestrzeniany jest przez mszyce, a także w szkółkach przez stosowanie do rozmnożeń chorych zrazów i oczek.

Z sadu należy usuwać chore drzewa i systematycznie zwalczać mszyce. W zwalczaniu choroby najważniejsze jest pobieranie do rozmnożeń materiału ze zdrowych drzew.

Źródło informacji: Nagy B. „Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych”, PWRiL, Warszawa 1972.

Chorobę powoduje ten sam wirus, który jest sprawcą ospowatości moreli. Występuje w szczególnie dużym nasileniu na Półwyspie Bałkańskim i praktycznie w całej Europie. Wirus powodujący ospowatość, oprócz śliwy i moreli, poraża ałyczę i wiele dzikich gatunków z rodzaju Prunus.

Na porażonych drzewach objawy choroby najczęściej są widoczne na liściach i owocach, czasem mogą występować tylko na liściach lub tylko na owocach. Na liściach objawy choroby mają wygląd chlorotycznych, rozlanych pierścieni, pasków lub niekształtnych plam. Na owocach objawy występują w momencie, gdy zaczynają one dojrzewać. Początkowo objawy choroby mają postać ciemnogranatowych, później zapadających się plam. Miąższ owocu w miejscu zapadniętych plam jest brunatnoczerwony, gąbczasty o nieprzyjemnym posmaku. Owoce mają obniżoną zawartość cukru. Przy silnym porażeniu nie nadają się do bezpośredniego spożycia i na przetwory. Chore owoce przedwcześnie dojrzewają i opadają.

Szkodliwość choroby jest bardzo duża, szczególnie dla odmian z grupy węgierek, które są bardzo podatne na szarkę. Mniej podatne na szarkę są śliwy renklody.

Wirus ospowatości śliwy rozprzestrzeniany jest przez mszyce. Z sadu należy usuwać chore drzewa i systematycznie zwalczać mszyce. W zwalczaniu choroby najważniejsze jest pobieranie do rozmnożeń materiału ze zdrowych drzew.

Źródło informacji: Nagy B. „Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych”, PWRiL, Warszawa 1972.

Chorobę powoduje wirus mozaiki wstęgowej śliwy. Ta wirusowa choroba występuje prawie we wszystkich krajach, gdzie uprawia się brzoskwinie. W Polsce objawy występowania wirusa na brzoskwini obserwuje się rzadko. Objawy chorobowe na brzoskwiniach występują wyłącznie na liściach w postaci chlorotycznych lub żółto-zielonych, nieregularnych linii wzdłuż głównego nerwu liści. Linie te są zwykle symetryczne, tworzą wzór na obu połówkach liścia. Na niektórych liściach obserwuje się wyraźne żółtawe pierścienie lub jasne przebarwienia nerwów. Objawy pojawiają się wiosną i są widoczne przez cały okres wegetacji. W wysokiej temperaturze, latem na rozwijających się liściach objawy choroby nie są widoczne.

Mozaika wstęgowa nie ma istotnego negatywnego wpływu na wzrost drzewa, jej szkodliwość wzrasta przy jednoczesnym porażeniu drzew przez inne wirusy.

Wirus rozprzestrzeniany jest w szkółkach przez stosowanie do rozmnożeń chorych zrazów i oczek. W zwalczaniu choroby najważniejsze jest pobieranie do rozmnożeń materiału ze zdrowych drzew.

Źródło informacji: Nagy B. „Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych”, PWRiL, Warszawa 1972.

Chorobę powoduje wirus ospowatości śliwy występujący w Polsce oraz na południu Europy.

Objawy choroby zauważa się najczęściej na liściach i owocach. Porażone drzewa wykształcają silnie zdrobniałe i zniekształcone liście. Nerwy boczne liści mają zahamowany wzrost. Wzdłuż nerwów na powierzchni liści obserwuje się chlorotyczną mozaikę. Owoce są mniejsze i lekko zdeformowane, na ich powierzchni występują charakterystyczne rdzawe pierścienie i okrągłe plamy. Owoce dojrzewają wcześniej i opadają.

Choroba jest dla brzoskwiń mniej groźna niż dla śliw. Chore drzewa brzoskwiń mogą być poważnym źródłem zakażenia rosnących w pobliżu śliw. Wirus jest przenoszony przez mszyce oraz z chorymi zrazami i oczkami podczas rozmnażania drzew w szkółce.

Podstawowym zabiegiem zwalczającym chorobę jest zabieg zwalczania mszyc oraz pobieranie materiału do rozmnożeń wyłącznie ze zdrowych drzew.

Źródło informacji: Nagy B. „Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych”, PWRiL, Warszawa 1972.

Chorobę powoduje wirus kamienistości gruszy występujący we wszystkich europejskich krajach, a także w Ameryce Północnej i Australii.

Objawy choroby występują najczęściej i prawie wyłącznie na owocach. W początkowej fazie rozwoju owoców, na młodych zawiązkach pojawiają się niewielkie zagłębienia, gdzie po usunięciu skórki widać zazieleniałą tkankę owocu. W miarę wzrostu owoce ulegają znacznej deformacji, a ich dojrzewanie jest późniejsze. Porażone owoce są bardzo twarde, wytwarzają w miąższu liczne skupienia komórek kamiennych i skorkowaceń. Bezwartościowych, niehandlowych owoców na porażonym drzewie może wykształcić się nawet 30%. Niekiedy objawom na owocach towarzyszą spękania na pniu i młodych pędach oraz chlorotyczne plamki na młodych liściach.

Jedynym sposobem zapobiegającym rozprzestrzenianiu się choroby jest pobieranie w szkółkach zrazów i oczek wyłącznie ze zdrowych drzew.

Źródło informacji: Nagy B. „Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych”, PWRiL, Warszawa 1972.

Sprawcą choroby szteklenberskiej wiśni jest wirus nekrotycznej plamistości pierścieniowej wiśni. Występowanie choroby stwierdzono prawie we wszystkich krajach europejskich. W Polsce jest to najpospolitsza choroba wirusowa wiśni.

Wiosną na liściach porażonych drzew obserwuje się chlorotyczne, przechodzące w nekrotyczne plamy i pierścienie. Porażona tkanka liści wykrusza się. Liście są drobniejsze, kwiaty rozwijają się później na krótszych szypułkach. W następnych latach na spodniej stronie liści pojawiają się tzw. enacje – są to grzebieniowate wyrostki. Wzrost drzew jest silnie zahamowany. Na wierzchołkach drzew tworzą się rozetki drobnych twardych liści. Obserwuje się często zamieranie poszczególnych gałęzi, a po kilku latach nawet całych drzew.

Umiarkowane cięcie i wysokie dawki nawozów organicznych sprzyjają wyzdrowieniu drzew. Wirus przenoszony jest z pyłkiem i nasionami, a także z chorymi podkładkami i zrazami w szkółkach. Do rozmnożeń należy pobierać materiał wyłącznie ze zdrowych drzew.

Bibliografia:
​Nagy B.: Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych. PWRiL, Warszawa 1972.

Mozaika pierścieniowa gruszy jest chorobą wirusową. Występuje w większości krajów europejskich, również często występuje w Polsce i poraża wiele odmian grusz.

Najczęściej objawy choroby występują na liściach, rzadziej na owocach. Na liściach wiosną pojawiają się żółte, często nieregularne pierścienie lub różnego kształtu plamy, czasem przechodzące w nekrozy. Objawy te są szczególnie widoczne podczas gorących słonecznych dni, w niskiej temperaturze plamy i pierścienie słabiej kontrastują z zieloną barwą liścia. Na owocach symptomy pojawiają się w końcowej fazie ich wzrostu, okresie dojrzewania. Mają postać jaśniejszych zielonych lub rdzawych pierścieni, rozmieszczonych na powierzchni owocu. Pierścienie te nie mają żadnego wpływu na kształt i smak owoców.

Szkodliwość choroby polega na znacznym osłabieniu wzrostu drzewek zarówno w sadzie, jak i w szkółce. W skrajnych przypadkach zahamowanie wzrostu drzewek może wynosić nawet 60%.

Wirus mozaiki pierścieniowej gruszy przenosi się przede wszystkim z chorymi zrazami i oczkami, a także w wyniku zrośnięcia się korzeni zdrowych drzew z zakażonymi. W celu ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby szkółkarze nie powinni pobierać zrazów z chorych drzew.

Nagy B. „Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych”, PWRiL, Warszawa 1972.

Miotlastość (proliferacja) jabłoni jest chorobą wywołaną prawdopodobnie przez mykoplazmę. Do niedawna uważano, że chorobę tę wywołują wirusy. Miotlastość jabłoni została zlokalizowana w większości krajów Europy. W Polsce występuje przede wszystkim na południu i południowym wschodzie.

Charakterystycznymi objawami miotlastości są silnie rozgałęzione w górnej części korony drzewa, miotlaste pędy oraz silnie powiększone i ostro ząbkowane przylistki. Na grubych konarach starych drzew zaobserwować można skupiska licznych cienkich pędów wyrastających z pąków śpiących. Chore drzewa wiosną rozpoczynają wcześniej wegetację i wcześniej zakwitają, kwiaty jednak często mają zniekształcone, płatki korony zdrobniałe. Na chorych drzewach spotyka się kwiaty pełne oraz kwiaty, u których pręciki przekształciły się w liście. Owoce są złej jakości, zdrobniałe, o znacznie wydłużonej szypułce. Ujemny wpływ miotlastości na wielkość i jakość owoców stanowi o dużej szkodliwości ekonomicznej choroby.

Choroba przenoszona jest przede wszystkim w szkółkach przez zrazy. Zaobserwowano również rozprzestrzenianie się choroby w sadzie, lecz nie stwierdzono sprawcy rozprzestrzeniania. Jedynym sposobem zwalczania miotlastości jest usuwanie chorych drzew z sadu.

Bibliografia:
​Nagy B.: Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych. PWRiL, Warszawa 1972.

Mozaika jabłoni jest chorobą wywołaną przez wirusy, które występują powszechnie w krajach, gdzie uprawia się jabłonie. W Polsce choroba ta występuje w małym nasileniu na terenie całego kraju. Można zauważyć duże różnice we wrażliwości poszczególnych odmian na tę chorobę. Wirus mozaiki jabłoni poraża również inne, dzikie gatunki drzew z rodzaju malus.

Objawy mozaiki jabłoni w postaci kremowożółtych i prawie białych plam występują wiosną i wczesnym latem na młodych, rozwijających się liściach. Plamy te są bardzo różne co do kształtu i wielkości, często mają postać białawych pasków biegnących wzdłuż nerwów. U odmian bardziej wrażliwych plamy mogą przechodzić w nekrozy. Część liści z objawami choroby przedwcześnie opada. Do odmian najbardziej wrażliwych należą: golden delicious, koksa pomarańczowa, jonatan, piękna z Boskop. Mozaika jabłoni powoduje osłabienie wzrostu drzew i osłabia ich owocowanie. Drzewa są wrażliwsze na mróz.

Wirus mozaiki jabłoni przenosi się najczęściej w szkółkach drzew owocowych z chorymi zrazami, oczkami oraz podkładkami wegetatywnymi. Nie należy pobierać zrazów do szczepienia czy okulizacji z chorych drzew. Chore drzewa z sadu należy usunąć.

Bibliografia:
​Nagy B.: Atlas szkodników i chorób roślin sadowniczych. PWRiL, Warszawa 1972.

Sprawcą choroby jest grzyb należący do klasy lęgniowców. Grzyb ten występuje głównie na szpinaku uprawianym w gruncie, a jesienią również pod osłonami niskimi oraz w inspektach. Poraża także niektóre chwasty z rodziny komosowatych.

Chorobę rozpoznajemy po dużych żółtawych plamach występujących na górnej stronie liści szpinaku. Plamy te są o niewyraźnych brzegach. Porażone tkanki liścia szybko zamierają, a w warunkach dużej wilgotności powietrza gniją. Na dolnej stronie liścia widoczny jest gęsty szarofioletowy nalot. Porażeniu ulegają również siewki, kwiaty i nasiona.

Grzyb zimuje w szpinaku ozimym oraz w postaci grzybni na nasionach. Wiosną choroba rozprzestrzenia się przez wytwarzające się zarodniki, rozsiewane przez wiatr. Temperatura optymalna do zakażenia roślin kształtuje się na poziomie 9°C. Infekcja może się rozwinąć tylko w warunkach dużej wilgotności, trwające wiosną okresy niepogody sprzyjają rozwojowi mączniaka rzekomego.

Profilaktycznie plantacje szpinaku należy zakładać na stanowiskach przewiewnych oraz szpinaku nie siać zbyt gęsto. Nasiona, najlepiej odmian odpornych na niektóre rasy mączniaka rzekomego, muszą pochodzić ze zdrowej plantacji. W okresie wegetacji nie należy przenawozić roślin azotem. Wiosną z plantacji szpinaku ozimego usunąć wszystkie porażone rośliny. Ochrony chemicznej nie stosuje się. Po zakończonym zbiorze należy usunąć z plantacji wszystkie resztki roślinne i je zniszczyć.

Źródło informacji: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.