Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

W Dzienniku Ustaw RP z dnia 18.01.2016 r. pod pozycją 71 został opublikowany tekst obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21.12.2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Rzecz jest o tyle ważna, że tego typu przedsięwzięcia wymagają przeprowadzenia na etapie planowania oceny ich oddziaływania na środowisko, a więc uruchomienia i przeprowadzenia całej żmudnej procedury. Warto więc przypomnieć najważniejsze przepisy tego rozporządzenia, które mogą dotyczyć lub dotyczą rolnictwa.

Rozporządzenie określa:

  • rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
  • rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oraz
  • przypadki, w których zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako przedsięwzięcia, o których mowa w pkt 1 i 2 powyżej.

Do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP – przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza). Współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do ww. rozporządzenia.

Do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu przedsięwzięć realizowanych lub zrealizowanych:

  • zaliczanych do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli ta rozbudowa, przebudowa lub montaż osiąga progi określone dla tego rodzaju przedsięwzięć, o ile progi te zostały określone w rozporządzeniu;
  • zaliczanych do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli ta rozbudowa, przebudowa lub montaż spowoduje osiągnięcie progów określonych dla przedsięwzięć, o których mowa w pkt 1, o ile progi te zostały określone w rozporządzeniu.

Do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m.in. następujące rodzaje przedsięwzięć:

  • elektrownie wodne;
  • instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru, inne niż instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru o łącznej mocy nominalnej elektrowni nie mniejszej niż 100 MW oraz lokalizowane na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej:
    1. lokalizowane na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy, na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651, 1688 i 1936), z wyłączeniem instalacji przeznaczonych wyłącznie do zasilania znaków drogowych i kolejowych, urządzeń sterujących lub monitorujących ruch drogowy lub kolejowy, znaków nawigacyjnych, urządzeń oświetleniowych, billboardów i tablic reklamowych,
    2. o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m;
  • instalacje do produkcji paliw z produktów roślinnych, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.) o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej;
  • stałe pola kempingowe lub karawaningowe:
    1. na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy,
    2. o powierzchni zagospodarowania nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a);
  • scalanie gruntów, w których obszar użytków rolnych jest większy niż:
    1. 10 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy,
    2. 100 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a);
  • zmiana lasu lub nieużytku na użytek rolny lub wylesienia mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu:
    1. jeżeli dotyczy lasów łęgowych, olsów lub lasów na siedliskach bagiennych,
    2. jeżeli dotyczy lasu będącego enklawą pośród użytków rolnych lub nieużytków,
    3. na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy,
    4. w granicach administracyjnych miast;
  • zmiana lasu lub nieużytku na użytek rolny lub wylesienia mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu, o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, inne niż: lasy łęgowe, olsy lub lasy na siedliskach bagiennych, lasy będące enklawą pośród użytków rolnych lub nieużytków, obszary objęte formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy oraz w granicach administracyjnych miast;
  • gospodarowanie wodą w rolnictwie polegające na:
    1. melioracji łąk, pastwisk lub nieużytków,
    2. melioracji terenów znajdujących się na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, innej niż wymieniona w lit. a),
    3. melioracji na obszarze nie mniejszym niż 2 ha, innej niż wymieniona w lit. a) oraz b), jeżeli:
      • w odległości nie większej niż 1 km od granicy projektowanego obszaru meliorowanego w ciągu ostatnich 5 lat zmeliorowano obszar o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha oraz
      • łączna powierzchnia projektowanego obszaru meliorowanego oraz obszaru zmeliorowanego w ciągu ostatnich 5 lat wyniesie nie mniej niż 5 ha,
    4. melioracji na obszarze nie mniejszym niż 5 ha, innej niż wymieniona w lit. a) do c),
    5. realizacji zbiorników wodnych lub stawów o powierzchni nie mniejszej niż 0,5 ha na terenach gruntów innych niż orne znajdujących się na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy,
    6. realizacji stawów o głębokości nie mniejszej niż 3 m, innej niż wymieniona w lit. e);
  • zalesienia:
    1. pastwisk lub łąk na obszarach bezpośredniego lub potencjalnego zagrożenia powodzią,
    2. nieużytków na glebach bagiennych,
    3. nieużytków lub innych niż orne użytków rolnych, znajdujących się na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy;
  • zalesienia o powierzchni powyżej 20 ha inne niż wymienione w punktach powyżej;
  • instalacje do produkcji i przetwórstwa tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych;
  • instalacje do przetwórstwa owoców, warzyw, ryb lub produktów pochodzenia zwierzęcego, z wyłączeniem tłuszczów zwierzęcych, o zdolności produkcyjnej nie mniejszej niż 50 t na rok;
  • instalacje do produkcji mleka lub wyrobów mleczarskich, o zdolności produkcyjnej nie mniejszej niż 50 t na rok;
  • instalacje do produkcji wyrobów cukierniczych lub syropów, o zdolności produkcyjnej nie mniejszej niż 50 t na rok;
  • instalacje do uboju zwierząt;
  • instalacje do pozyskiwania skrobi;
  • instalacje do produkcji tranu lub mączki rybnej;
  • instalacje do pakowania i puszkowania produktów roślinnych lub zwierzęcych, o zdolności produkcyjnej nie mniejszej niż 50 t na rok;
  • browary lub słodownie, o zdolności produkcyjnej nie mniejszej niż 50 t na rok;
  • cukrownie;
  • gorzelnie, zakłady przetwarzające alkohol etylowy oraz wytwarzające napoje alkoholowe;
  • chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51*, w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP);
  • chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51*, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej niż 100 m od następujących terenów w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone:
    • mieszkaniowych,
    • innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt,
    • zurbanizowanych niezabudowanych,
    • rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych,
      na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytek ekologiczny i zespół przyrodniczo-krajobrazowy lub w otulinach form ochrony przyrody, tj. park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy;
  • chów lub hodowla obcych rodzimej faunie zwierząt, innych niż gospodarskie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. Nr 133, poz. 921, z późn. zm.), w liczbie nie mniejszej niż 4 matki lub 20 sztuk, z wyjątkiem ryb oraz skorupiaków;
  • chów lub hodowla ryb w stawach typu:
    • karpiowego, jeżeli produkcja ryb będzie większa niż 4 t z 1 ha powierzchni użytkowej stawu,
    • pstrągowego, jeżeli produkcja ryb będzie większa niż 1 t przy poborze 1 l wody na sekundę w miejscu ujęcia wody.

Do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia.

Do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się także przedsięwzięcia niezwiązane z przebudową, rozbudową lub montażem realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia, powodujące potrzebę zmiany uwarunkowań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; przepis stosuje się, o ile ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie wyłącza konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz o ile potrzeba zmian w zrealizowanym przedsięwzięciu nie jest skutkiem następstw wynikających z konieczności dostosowania się do wymagań stawianych przepisami prawa lub ustaleń zawartych w analizie porealizacyjnej, przeglądzie ekologicznym lub podsumowaniu wyników monitoringu oddziaływania na środowisko zrealizowanego przedsięwzięcia.

* Chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP – przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza); współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia.


​To tylko wybrane, z rozporządzenia, przykłady przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – sygnał dla inwestorów. Ale w związku z faktem, że wiele spraw rozpatrywać trzeba indywidualnie, a nie według jednego określonego schematu, należy zawsze najpierw udać się ze swoją sprawą do właściwych i powołanych do rozpatrywania powyższych kwestii instytucji.

Do 14 marca 2016 r. właściciele urządzeń chłodniczych mieszczących ponad 3 kg czynnika chłodzącego, w tym także rolnicy, powinni zgłosić swój sprzęt do Centralnego Rejestru Operatorów (CRO). Jeśli tego nie zrobią, mogą grozić im kary.

Obowiązek ten wynika z przepisów dostosowujących polskie prawo do przepisów prawa UE, a dotyczących substancji zubażających warstwę ozonową oraz niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych. Działanie to dotyczy ścisłej kontroli korzystania z urządzeń chłodniczych, która ma na celu ochronę warstwy ozonowej Ziemi i zapobieganie ocieplaniu się klimatu. W związku z powyższym do Centralnego Rejestru Operatorów mają trafić dane o urządzeniach chłodniczych. Każde z tych urządzeń musi mieć założoną Kartę Urządzenia, w której ujęte będą m.in. rodzaj i ilość czynnika chłodniczego.

Operator urządzenia* rejestruje się w CRO, na stronie internetowej Instytutu Chemii Przemysłowej im. prof. Mościckiego w Warszawie, w systemie Biura Ochrony Warstwy Ozonowej i Klimatu (BOWOiK) – www.cro.ichp.pl . Po uzyskaniu dostępu do CRO (konto operatora) operator zakłada Kartę Urządzenia, dla każdego z urządzeń. Serwisant dokonuje wymaganych wpisów (dotyczących instalacji, konserwacji lub serwisowania, kontroli szczelności itp.) w Karcie Urządzenia, w obecności operatora urządzenia i po jego wcześniejszym zalogowaniu się do CRO. 

*Operatorem urządzenia jest jego właściciel lub też osoba zarządzająca obiektem, w którym urządzenie to się znajduje.

Ewidencja dotyczy urządzeń, które zawierają co najmniej 3 kg substancji kontrolowanych bądź fluorowanych gazów cieplarnianych.

Kontrole będzie przeprowadzał Inspektorat Ochrony Środowiska. Za brak Karty Urządzenia może być nałożona spora kara, nawet kilka tysięcy złotych.

Naprawy i serwisowanie będzie mogła przeprowadzać wyłącznie osoba z odpowiednim certyfikatem.

Obowiązek rejestracji w CRO nie dotyczy:

  •  domowych lodówek i zamrażarek oraz wszelkich gaśnic;
  • jakichkolwiek urządzeń lub systemów zamontowanych w środkach transportu.

Podstawa prawna:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 842/2006 w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych (zwane w skrócie rozporządzeniem F-gazowym).
  • Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubażających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz.U. z 2015 r., poz. 881).
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie Centralnego Rejestru Operatorów Urządzeń i Systemów Ochrony Przeciwpożarowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 56).
  • Rrozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 stycznia 2016 r. w sprawie wzoru Karty Urządzenia i wzoru Karty Systemu Ochrony Przeciwpożarowej oraz sposobu ich sporządzania i prowadzenia (Dz.U. z 2016 r., poz. 73).

Więcej informacji:

A. Nawozy azotowe mineralne stosowane poza OSN

W przepisach nie ma wprost ograniczenia co do terminów stosowania nawozów mineralnych azotowych poza OSN. W ustawie o nawozach i nawożeniu mówi się jedynie o tym, że nawozy stosuje się w sposób, który nie zagraża zdrowiu ludzi lub zwierząt lub środowisku.  

Ustawa o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2007 r. nr 147, poz. 1033 z późn. zm.) zabrania stosowania wszelkich nawozów na glebach:

  • zalanych wodą,
  • przykrytych śniegiem,
  • zamarzniętych do głębokości 30 cm (jeśli zmarzlina sięga płycej, to nawozy można stosować), 
  • podczas opadów deszczu.

Powyższe dotyczy również terenów OSN.

W prawie istnieją jedynie ograniczenia co do dawkowania nawozów naturalnych, tj. maksymalna dawka azotu ze wszystkich nawozów naturalnych zastosowana w ciągu roku nie może przekroczyć 170 kg N w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych. Nie wolno nawozów naturalnych stosować pomiędzy 1 grudnia a ostatnim dniem lutego (z wyjątkiem nawozów stosowanych w uprawach pod osłonami).

B. Nawozy azotowe mineralne na OSN stosuje się:

1) na gruntach ornych i w uprawach wieloletnich od 1 marca do 15 listopada (termin ten nie dotyczy producentów buraków i kukurydzy, którzy zawarli umowę kontraktacyjną na dostawę buraków, kukurydzy po dniu 15 listopada. Dla nich jesienny termin graniczny stosowania nawozów azotowych mineralnych oblicza się dodając 14 dni do terminu dostawy produktów rolnych objętych umową kontraktacyjną, jednak nie później niż po zakończeniu okresu wegetacyjnego w danym regionie);

2) na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych od 1 marca do 15 sierpnia.

(Dz. Urz. Woj. Wlkp., Poznań, 20.08.2012 r., poz. 3601 oraz Dz. Urz. Woj. Dolnośl., Wrocław, 17.09.2012 r., poz. 3157 i Dz. Urz. Woj. Wlkp., Poznań, dnia 14 września 2012 r., poz. 3847).

(…) Stosowanie jakiejkolwiek „chemii” w przypadku pszczół stanowi dla nich realne zagrożenie. Podtrucia i osłabienie rodzin pszczelich automatycznie zwiększa ich podatność na choroby. Ale można temu zaradzić odsyłając pszczelarzy np. do stosowania preparatów naturalnych – kompozycji pożytecznych, probiotycznych mikroorganizmów (efektywne mikroorganizmy).

EM-y są bezpieczne dla człowieka, zwierząt i roślin – nie mają okresów karencji i prewencji. Są to produkty powstające w procesie fermentacji naturalnych kompozycji pożytecznych mikroorganizmów, z dodatkiem komponentów roślinnych i mineralnych, w oparciu o ProBiotechnologię. Dobroczynne działanie tych kompozycji to wynik takiego doboru szczepów mikroorganizmów, które w takiej właśnie kompozycji współdziałają wzajemnie się wspierając. Dzięki swojej aktywności biologicznej i wytwarzanym enzymom, mikroorganizmy te mogą przerwać, w danym środowisku, dominację chorobotwórczej mikroflory i zainicjować procesy korzystne dla zdrowia.

W pszczelarstwie probiotyki można stosować bezpośrednio jako dodatek do wody do picia dla pszczół i do syropu, jak i do opryskiwania (higienizacji) wnętrza uli wraz z pszczołami i ramek. Jeżeli pszczoły chorują, zaleca się opryskiwać też zewnętrzne powierzchnie ula i jego otoczenie. Zaleca się też te preparaty do przeprowadzania biodezynfekcji, polegającej na spryskiwaniu wnętrza ula po usuwaniu zanieczyszczeń, opryskiwaniu ramek i miejsc z oznakami pleśni, porażonego czerwia, narzędzi potrzebnych do pracy w pasiece, jak i spryskiwania uli przed zasiedleniem odkładów. Badania, obserwacje i doświadczenia pszczelarzy potwierdzają, że probiotyczne preparaty przygotowane specjalnie do stosowania w pszczelarstwie przede wszystkim:

  • poprawiają kondycję słabych rodzin pszczelich, szczególnie po zimowli (okres zimowania u pszczół),
  • wydłużają życie pszczół robotnic,
  • sprawdzają się w hodowli matek pszczelich jako dodatek do mleczka pszczelego,
  •  w sezonie pszczoły wykazują się większą produktywnością,
  • ograniczają rozwój mikroflory chorobotwórczej, np. nosemy na wiosnę (pasożytnicza choroba pszczół) oraz redukują bakterie wywołujące chorobę pszczół – zgnilca,
  • poprawiają proces trawienia, zwiększają strawność pokarmu,
  • ograniczają zatrucia pokarmowe,
  • zwiększają trwałość syropu podczas zimowli,
  • poprawiają warunki sanitarne w gnieździe.

Probiotyczne kompozycje dla pszczół przyczyniają się do poprawy dobrostanu rodzin pszczelich. W probiotykach tych dominującą grupą mikroorganizmów są bakterie kwasu mlekowego. Bakterie te wytwarzają szereg enzymów, które poprawiają strawność pokarmu oraz substancje o charakterze naturalnych antybiotyków. W układzie pokarmowym rozkładają niepożądane składniki pożywienia, dzięki czemu pszczoła jest w stanie przetrwać niskie stężenie substancji toksycznych pobieranych wraz z pokarmem. Pożyteczna mikroflora jest stałym elementem układu pokarmowego pszczół. Natomiast probiotyki mają zdolność ograniczania mikroflory szkodliwej. Pozytywna mikroflora obecna jest także w pierzdze, w której przeprowadza procesy uwalniania białka z ziarenek pyłku oraz poprzez inicjowanie procesu fermentacyjnego doprowadza do zabezpieczenia pokarmu na okres zimowy. Pierzga to białkowy pokarm pszczół, powstający z pyłku kwiatowego zmieszanego ze śliną pszczół. Zawdzięcza ona swoje walory zdrowotne, zdaniem wielu naukowców, m.in. właśnie obecności bakterii kwasu mlekowego. Proces fermentacji wpływa na walory smakowe pierzgi, właśnie dzięki obecności bakterii kwasu mlekowego, oraz utrzymuje odpowiednio niskie pH, co wpływa na trwałość pokarmu pszczelego.

W tym artykule przybliżono, w ogromnym skrócie, zagadnienia związane z probiotechnologią dla pszczół. Aby zapoznać się ze szczegółami, najlepiej skontaktować się z Regionalnym Centrum Mikroorganizmów lub Licencjonowanym Doradcą. 


Źródło: 1) Prof. Marek W. Kozłowski „Na ratunek pszczołom”, Katedra Entomologii Stosowanej SGGW w Warszawie, 2015. 2) „Poradnik rolniczy”, Nr 37/2015. 3) Lucyna Palicka, Anna Giera „Rola pszczół w środowisku rolniczym”. WODR Poznań, 2015. 4) „Pożyteczne mikroorganizmy ProBio Emy dla dobrostanu pszczół”, ProBiotics Polska, 2014. 

Entomolodzy alarmują, że dramatycznie spada na świecie kondycja pszczół. Zdaniem naukowców, poza pszczołą miodną, zagrożone wymieraniem są także inne gatunki owadów zapylających. A przecież aż 70% roślin użytkowych jest owadopylnych. Ten artykuł będzie jednak dotyczył pszczoły miodnej.

Spadek liczebności pszczół to niższe i słabsze jakościowo plony. Efektem złego zapylenia są najczęściej źle wykształcone owoce i nasiona. Niektóre gatunki roślin bez udziału owadów zapylających praktycznie nie zawiązują owoców i nie wydają nasion. Albert Einstein powiedział: „Kiedy wyginie pszczoła, rodzajowi ludzkiemu pozostaną 4 lata.” Pośród nośników (wektorów) pyłku pszczoła jest uznawana za ten najlepszy. Z oczywistych więc powodów ochrona pszczół stała się koniecznością. Jakie działania podjąć? Przede wszystkim trzeba zapewnić sprzyjające i przyjazne owadom siedliska, zadbać o środowisko, w którym one żyją. Pszczołę trzeba traktować nie tylko jako dostarczycielkę miodu, ale zdawać sobie sprawę z jej ogromnej roli w kształtowaniu środowiska naturalnego. W dobie powszechnej chemizacji rolnictwa i sporego zanieczyszczenia środowiska, zapylaczy roślin, zwłaszcza tych dzikich, ubywa. Dlatego rola pszczół, które człowiek może dość łatwo hodować, jest tutaj nieoceniona. Ekonomiści na świecie uważają, że dochód uzyskiwany dzięki działalności zapylającej pszczół jest przynajmniej 10-krotnie większy od dochodu uzyskiwanego z wszystkich razem produktów pszczelich. Dlaczego pszczoły miodne uważane są za najlepsze zapylacze? Dlatego, że:

  • zimują gromadnie, w dużych rodzinach, dzięki czemu mogą zapewnić dobre zapylenie licznym gatunkom roślin wiosną, kiedy jest duże zapotrzebowanie na owady zapylające, a dzikich zapylaczy jest jeszcze mało;
  • cechuje je tzw. wierność kwiatowa, co oznacza, że są wierne jednemu gatunkowi kwiatów. Pszczoła miodna tak długo oblatuje kwiaty jednego gatunku rośliny, jak długo stanowią one dla niej atrakcyjne źródło nektaru i pyłku. Natomiast inne owady zapylające nie zważają na gatunek, przez co skuteczność zapylania jest znacznie mniejsza;
  • są nienasyconymi zbieraczkami, co znaczy, że zbierają pożytki, nie tylko aby zaspokoić swoje potrzeby pokarmowe, jak to robią inne owady zapylające, ale też do karmienia larw i na zapasy na zimę;
  • są bardzo pracowite – na kwiatach spędzają bardzo mało czasu, dzięki czemu są w stanie oblecieć bardzo dużo kwiatów;
  • populację pszczół na plantacji wymagającej zapylania można łatwo regulować, przenosząc pnie na plantacje, stosownie do potrzeb i warunków.

Co zagraża pszczołom? Nie jest to pojedynczy czynnik, ale kompleksowe działanie wielu różnych przyczyn. Główne zagrożenia to skutki intensyfikacji rolnictwa na świecie – chemizacja rolnictwa oraz degradacja ich naturalnych siedlisk i ekosystemów przyjaznych, tj. łąk, miedz, upraw miododajnych oraz zadrzewień i zakrzaczeń śródpolnych. Prawidłowo zastosowane środki ochrony roślin nie powinny zatruć pszczół, ale jednak do podtruć i zatruć dochodzi. Zdaniem pszczelarzy zatrucia pszczół środkami ochrony roślin stoją na drugim miejscu, zaraz po chorobach, pośród istotnych czynników, które zagrażają rozwojowi polskiego pszczelarstwa.

Stosowanie jakiejkolwiek „chemii” w przypadku pszczół stanowi dla nich realne zagrożenie. Podtrucia i osłabienie rodzin pszczelich, automatycznie zwiększa ich podatność na choroby. Ale można temu zaradzić, odsyłając pszczelarzy np. do stosowania preparatów naturalnych – kompozycji pożytecznych, probiotycznych mikroorganizmów (efektywne mikroorganizmy).

Ciąg dalszy w kolejnym artykule („Dla pszczół... naturalnie. Część II”).


Źródło: 1) Prof. Marek W. Kozłowski „Na ratunek pszczołom”, Katedra Entomologii Stosowanej SGGW w Warszawie, 2015. 2) „Poradnik rolniczy”, Nr 37/2015. 3) Lucyna Palicka, Anna Giera „Rola pszczół w środowisku rolniczym”. WODR Poznań, 2015. 4) „Pożyteczne mikroorganizmy ProBio Emy dla dobrostanu pszczół”, ProBiotics Polska, 2014. 

O dobroczynnym znaczeniu probioemów dla gleby i roślin, a także zwierząt, ludzi i środowiska naturalnego, napisano już sporo. Pomimo tego warto do tego tematu powrócić, szczególnie teraz, krótko przed nadejściem wiosny i rozpoczęciem prac polowych. Twórcy i propagatorzy probiotycznej technologii zapewniają o dobroczynnym jej wpływie na jakość gleby i upraw. Potwierdzają to badania naukowe i, co ważne, obserwacje i pozytywne doświadczenia rolników stosujących te preparaty. Sami mogą się przekonać, że podstawą sukcesu w produkcji roślinnej jest dobrze odżywiona i biologicznie aktywna gleba.

Probiotechnologia to sposób wytwarzania i stosowania kompozycji pożytecznych mikroorganizmów oraz ich metabolitów, zawartych w fermentowanej mieszaninie z naturalnych składników. Probioemy dostępne na rynku to wyroby powstałe na bazie odpowiednio dobranych kompozycji pożytecznych mikroorganizmów, specjalnie wyselekcjonowanych szczepów drobnoustrojów oraz ich metabolitów. Preparaty te mogą wykazywać właściwości probiotyczne, przeciwutleniające, a także bakterio- i fungistatyczne, w stosunku do patogenów. I co istotne, preparaty te nie mają okresów karencji i prewencji.

Jakie zatem korzyści daje stosowanie kompozycji probiotycznych mikroorganizmów?

W odżywianiu i regeneracji gleby to:

  • podnoszenie biologicznej aktywności,
  • biodezynfekcja,
  • przyspieszenie rozkładu materii organicznej, poprawa żyzności,
  • tworzenie struktury gruzełkowatej, regulacja stosunków powietrzno-wodnych,
  • zwiększenie dostępności makro- i mikroelementów, także tych z form trudno dostępnych dla roślin, a zalegających w glebie.

W uprawie roślin to:

  • wzmacnianie wigoru i siły wzrostu roślin,
  • ograniczanie reakcji stresem na niekorzystne warunki i czynniki,
  • wzrost odporności na przymrozki, suszę, patogeny, szkodniki i uszkodzenia mechaniczne,
  • optymalizacja wykorzystania wody,
  • poprawa plonowania – ilości i jakości.

W przypadku probioemów najlepsze efekty uzyskuje się w sytuacji kompleksowego ich stosowania. Zaleca się więc:

  • Zaszczepiać glebę przed siewem i sadzeniem (wiosną i jesienią).
    ​Efekty:
    • poprawa struktury gleby,
    • lepszy rozkład resztek pożniwnych, jak i poplonów,
    • wypieranie chorób grzybowych i szkodników,
    • udostępnianie roślinom mikro- i makroelementów,
    • regulacja pH gleby.
  • Zaprawiać nasiona przed siewem.
    ​Efekty:
    • szybkie, równomierne kiełkowanie,
    • wyższa odporność na czynniki stresowe.
  • Wykonywać zabiegi podczas wzrostu i rozwoju roślin.
    ​Efekty:
    • większa odporność na suszę, przymrozki, patogeny,
    • poprawa witalności roślin,
    • odpowiednie odżywienie roślin,
    • lepszy wzrost.

Każdy rodzaj uprawy ma swoje wymagania co do terminów wykonywania zabiegów, ich rodzajów, dawek preparatów itp. Ale trzeba w tym miejscu przedstawić kilka ogólnych wskazań i wymogów, które są zaleceniami ogólnymi, np.:

  • preparaty należy rozcieńczać wodą niechlorowaną;
  • przy stosowaniu bezpośrednio na rośliny powinno się stosować rozcieńczenie 10-, 20-krotne;
  • najlepiej probioemy stosować podczas pochmurnej i wilgotnej pogody, nawet w trakcie deszczu;
  • w okresach suszy i bardzo dużych upałów najlepiej jest stosować je wieczorem lub nocą, i ze zwiększoną dawką wody – promienie UV są szkodliwe dla mikroorganizmów;
  • optymalne warunki przechowywania probioemów to miejsce zacienione i temperatura od 8°C do 15°C.

To tylko garść podstawowych informacji dotyczących pożytecznych probiotycznych mikroorganizmów. Dla rolników, którzy są zainteresowani stosowaniem tego typu preparatów, najlepszym rozwiązaniem będzie skontaktowanie się z licencjonowanym doradcą probiotechnologii.


​Źródło: „Gleba i rośliny”, ProBiotics Polska Sp. z o.o.

Z nowym rokiem warto przypomnieć o ważnych terminach, których niedotrzymanie może mieć „niemiłe” skutki, np. umniejszenie płatności bezpośrednich i innych płatności, z których rolnicy korzystają. W zakresie ochrony środowiska również terminów takich jest sporo. Oto kilka z nich:

  • Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba fizyczna, wykorzystująca (posiadająca) wyroby zawierające azbest na terenie swoich nieruchomości, jest zobowiązana do wykonania inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest w miejscach ich wykorzystywania, poprzez sporządzenie spisu z natury rodzaju, ilości i miejsca ich wykorzystywania. „Informacja o wyrobach zawierających azbest” musi być aktualizowana, w terminie do 31 stycznia każdego roku.
  • W terminie od 10 lutego do 10 marca 2016 r. rolnicy, których gospodarstwa położone są na obszarach OSN, mogą składać w oddziałach regionalnych ARiMR wnioski o wsparcie finansowe inwestycji, które mają na celu ograniczenie przedostawania się do środowiska naturalnego związków azotu pochodzenia rolniczego.
  • Nawozy naturalne i organiczne, w postaci stałej lub płynnej, stosuje się w okresie od 1 marca do 30 listopada, z wyjątkiem nawozów stosowanych pod uprawy pod osłonami (Dz.U. z 2008 r. Nr 80, poz. 479 ze zm.).
  • W terminie co najmniej od  1 listopada do 15 lutego powierzchnię stanowiącą co najmniej 30% gruntów ornych, położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, pozostawia się pod pokrywą glebową.
  • W ramach wymogów dobrej kultury rolnej zabrania się przycinania żywopłotów i drzew znajdujących się w obrębie działki rolnej w okresie od 15 kwietnia do 31 lipca (z wyłączeniem wierzb, drzew owocowych i zagajników o krótkiej rotacji).
  • Rolnicy, którzy posiadają uprawy w całości lub w części zlokalizowane na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych, tzw. OSN, muszą pamiętać, że zgodnie z założeniami programów działań dla tych obszarów:
    • nawozy naturalne i organiczne na gruntach ornych stosuje się w okresie od 1 marca do 15 listopada,
    • nawozy płynne naturalne na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych stosuje się od 1 marca do 15 sierpnia,
    • nawozy stałe naturalne stosuje się:
      • na łąkach trwałych od 1 marca do 30 listopada,
      • na pastwiskach trwałych od 1 marca do 15 kwietnia i od 15 października do 30 listopada.

Nawozy azotowe mineralne stosuje się:

  • na gruntach ornych i w uprawach wieloletnich od 1 marca do 15 listopada (termin ten nie dotyczy producentów buraków, kukurydzy, którzy zawarli umowę kontraktacyjną na dostawę buraków, kukurydzy po dniu 15 listopada. Dla nich jesienny termin graniczny stosowania nawozów azotowych mineralnych oblicza się dodając 14 dni do terminu dostawy produktów rolnych objętych umową kontraktacyjną, jednak nie później niż po zakończeniu okresu wegetacyjnego w danym regionie).
  • na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych od 1 marca do 15 sierpnia.

Jeżeli rolnik, zgodnie z przepisami, składuje obornik na pryzmie bezpośrednio na gruncie, musi pamiętać, że wolno mu w taki sposób składować nawóz nie dłużej niż przez 12 tygodni i tylko do  31 października (począwszy od 1 marca).

(Dz.Urz. Woj. Wlkp., Poznań, 20.08.2012 r., poz. 3601 oraz Dz.Urz. Woj. Dolnośl., Wrocław, 17.09.2012 r., poz. 3157 i Dz.Urz. Woj. Wlkp., Poznań, dnia 14.09.2012 r., poz. 3847).

  • Rolnicy realizujący program rolnośrodowiskowy 2007-2013 muszą pamiętać, że w przypadku pakietu Ochrona gleb i wód (pakiet „międzyplonowy”) wznowienie zabiegów agrotechnicznych możliwe jest dopiero po 1 marca. Natomiast rolnicy – beneficjenci działania rolnośrodowiskowo-klimatycznego na lata 2014-2020, realizujący pakiet Rolnictwo zrównoważone, muszą pamiętać o tzw. praktykach dodatkowych. Międzyplony jako praktyka dodatkowa w tym pakiecie wysiane muszą być do 1 października i pozostają na polu do 15 lutego następnego roku. Z kolei w pakiecie Ochrona gleb i wód, w wariancie Międzyplony obowiązuje zakaz wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed dniem 1 marca.
  • W ramach praktyki zazielenienia międzyplony i pokrywa zielona ustanowione w formie mieszanek muszą być utrzymywane na polu:
    • międzyplony ścierniskowe – do dnia 1 października,
    • międzyplony ozime – do 15 lutego następnego roku.
  • Od 15 marca można też składać, w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wnioski o płatności bezpośrednie, płatności za zazielenienie, ONW, rolnośrodowiskowe i rolnośrodowiskowo-klimatyczne oraz pozostałe.

Znowelizowana w 2015 roku ustawa Prawo budowlane w zasadzie nic nie zmienia w stosunku do budynków inwentarskich. Ma natomiast usprawnić procedury prawne prowadzenia robót budowlanych oraz rozszerza listę budowli powstających tylko na podstawie zgłoszenia.

Znowelizowane Prawo budowlane zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z 2015 roku, pod pozycją 443 i obowiązuje od 28 czerwca 2015 r.

Zagospodarowanie siedliska lub działki budowlanej możliwe jest tylko zgodnie z wymaganiami miejscowych warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego terenu. To generalna zasada.

Obowiązują dotychczasowe procedury wymagane w przypadku budowy budynków inwentarskich wraz z urządzeniami towarzyszącymi, które mogą pogorszyć stan środowiska naturalnego, co wiąże się z obowiązkiem utworzenia stref ochronnych.

Na etapie przygotowywania dokumentacji budowlanej sporo jest problemów, gdy zaistnieje obowiązek uzyskania tzw. decyzji środowiskowej (decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji). Jeżeli gmina posiada zatwierdzony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to decyzja środowiskowa nie jest wymagana:

  • dla planowanego budynku do 40 DJP obsady lub,
  • gdy odległość tego budynku od sąsiednich budynków jest większa niż 100 m, oraz
  • dla planowanego budynku do 60 DJP obsady na działce leżącej poza terenami chronionymi.

Inwestycje budowlane na takich obszarach, jak obszary ochrony przyrody czy Natura 2000, mogą być objęte większymi restrykcjami.

Z kolei budynki o obsadzie powyżej 210 DJP, zaliczające się do zawsze znacząco oddziałujących na środowisko, zawsze wymagają przygotowania raportu o oddziaływaniu na środowisko.

W sytuacji, gdy gmina nie posiada dla danego terenu planu zagospodarowania przestrzennego, trzeba wystąpić do wójta (burmistrza) o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Zgodnie z obowiązującym prawem, sąsiedzi uczestniczą w procedurze wydawania warunków zabudowy lub zmiany planu (mają wgląd do dokumentacji) i mogą zgłaszać swoje zastrzeżenia i uwagi. Sprzeciwy sąsiadów nie są wcale zjawiskiem rzadkim. Aby uchronić się przed taką sytuacją, trzeba od samego początku przewidzieć działania, które będą minimalizowały negatywny wpływ naszej inwestycji na środowisko i sąsiadów.

Szczegółowe wymagania co do ochrony środowiska ustanawiają indywidualnie władze sanitarne właściwe dla danego terenu. Ma to najczęściej miejsce w sytuacji ulokowania działki inwestycyjnej na terenach o szczególnych walorach przyrodniczych i rekreacyjnych.  

Dla ochrony środowiska naturalnego niezbędna jest też szczelność i nieprzepuszczalność zbiorników na płynne odchody zwierzęce. Również miejsca, w których myte są opryskiwacze i rozrzutniki nawozów, powinny być odpowiednio usytuowane i zabezpieczone przed przenikaniem odcieków. Najlepiej, aby były to miejsca specjalnie do tego celu przygotowane.

Jak nietrudno się zorientować, przepisy prawa budowlanego wcale nie są takie proste. Często uzyskanie określonych decyzji i pozwoleń poprzedzone jest długą procedurą, a dany „przypadek” rozpatrywany jest indywidualnie. Dlatego przed rozpoczęciem działań związanych z inwestycją budowlaną, należy dobrze zapoznać się z wymogami w tym zakresie.


Źródło: TopAgrarPolska 10/2015.

W Dzienniku Ustaw z dnia 30.12.2015 r. pod pozycją 2295 została opublikowana ustawa z dnia 16.12.2015 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz ustawy o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw. Warto przy okazji tych zmian przypomnieć, w jakich sytuacjach wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, a w których nie ma takiego obowiązku.

Zapisy w ustawie mówią, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na:

  • szczególne korzystanie z wód;
  • regulację wód, zabudowę potoków górskich, kształtowanie koryt cieków naturalnych, zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wody;
  • wykonanie urządzeń wodnych;
  • prowadzenie przez wody powierzchniowe płynące lub przez wały przeciwpowodziowe obiektów mostowych, tuneli, rurociągów, przepustów;
  • prowadzenie przez śródlądowe drogi wodne linii energetycznych i telekomunikacyjnych;
  • rolnicze wykorzystanie ścieków, w zakresie nieobjętym zwykłym korzystaniem z wód;
  • gromadzenie ścieków oraz odpadów w obrębie obszarów górniczych utworzonych dla wód leczniczych;
  • odwadnianie obiektów budowlanych oraz zakładów górniczych;
  • wprowadzanie do wód powierzchniowych substancji hamujących rozwój glonów;
  • rekultywację wód powierzchniowych lub podziemnych;
  • wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;
  • długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej;
  • piętrzenie wody podziemnej.

Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga natomiast:

  • wykonanie pomostu do 25 m długości całkowitej;
  • postój na wodach płynących obiektów pływających lub statków przeznaczonych w szczególności na cele mieszkaniowe lub usługowe;
  • przejście napowietrznymi liniami energetycznymi lub telekomunikacyjnymi nad wodami innymi niż śródlądowe drogi wodne, o ile ma to wpływ na kształtowanie zasobów wodnych, a także przejście tymi liniami nad wałami przeciwpowodziowymi;
  • przejście liniami energetycznymi lub telekomunikacyjnymi, lub innymi urządzeniami pod wodami innymi niż śródlądowe drogi wodne;
  • wykonanie kąpieliska, wyznaczenie miejsca wykorzystywanego do kąpieli, również na obszarze morza terytorialnego;
  • odwadnianie wykopów budowlanych oraz odprowadzanie wód z wykopów budowlanych;
  • roboty w wodach oraz inne roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych, o ile zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie;
  • wykonywanie stawów zasilanych wodami gruntowymi, o powierzchni nieprzekraczającej 500 m² i głębokości nieprzekraczającej 2 m od powierzchni terenu, o zasięgu oddziaływania niewykraczającym poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem.

Zgłoszenie takie składa się u właściwego miejscowo starosty, a jeżeli zgłoszenie dotyczy przedsięwzięć na terenach zamkniętych (w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska), organem przyjmującym zgłoszenia jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia wykonywania działań podlegających temu obowiązkowi. Do wykonywania działań podlegających obowiązkowi zgłoszenia można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 3 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Jeżeli zaistnieje konieczność uzupełnienia zgłoszenia, właściwy organ nakłada, w drodze postanowienia, na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia w określonym terminie braków formalnych oraz brakujących dokumentów i informacji, a w przypadku ich nieuzupełnienia – wnosi sprzeciw, w drodze decyzji.

Pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia nie wymaga:

  • uprawianie żeglugi na śródlądowych drogach wodnych;
  • holowanie oraz spław drewna;
  • wydobywanie kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz wycinanie roślin w związku z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych;
  • wykonanie pilnych prac zabezpieczających w okresie powodzi;
  • wykonywanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m;
  • odwadnianie obiektów lub wykopów budowlanych, a także wykonanie służących do tego urządzeń wodnych, jeżeli zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem;
  • rybackie korzystanie ze śródlądowych wód powierzchniowych;
  • pobór wód powierzchniowych lub podziemnych w ilości nieprzekraczającej 5 m³ na dobę;
  • odprowadzanie wód z próbnych pompowań otworów hydrogeologicznych;
  • pobór i odprowadzanie wód w związku z wykonywaniem odwiertów lub otworów strzałowych przy użyciu płuczki wodnej na cele badań sejsmicznych;
  • odbudowa, rozbudowa, przebudowa lub rozbiórka urządzeń pomiarowych służb państwowych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, jeżeli wydano decyzję, o której mowa w art. 88l ust. 2;
  • wyznaczanie szlaku turystycznego pieszego lub rowerowego oraz budowa drogi rowerowej, z wyłączeniem drogowych obiektów inżynierskich.

Ustawa weszła w życie 31 grudnia 2015 roku.


​Źródło: Dz.U. z 2015 r., poz. 2295.

Susza, jaka dotknęła nasz kraj w 2015 roku, może się przecież powtórzyć. Doświadczenia tegoroczne zmobilizowały wielu rolników do zastanowienia się, czy nie zainwestować w nawadnianie upraw. Nie są to łatwe decyzje, bo w grę wchodzą wysokie koszty. Poza tym trzeba pamiętać, że sposób korzystania z wody do nawodnień jest regulowany prawem i może wiązać się z koniecznością uiszczania opłat. Trzeba zdawać sobie sprawę z faktu, że śródlądowe wody powierzchniowe płynące i wody podziemne są własnością Skarbu Państwa. Tylko wody stojące i wody w rowach mogą być własnością prywatną, ale pod warunkiem, że znajdują się one na gruntach właściciela. Ale w sytuacji, gdy właścicielem gruntów jest jednostka samorządu terytorialnego, to wówczas wody takie są wodami publicznymi.

Zasadniczym aktem prawnym w tym obszarze jest ustawa Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 – tekst jednolity). Innym aktem prawnym, który ma tutaj zastosowanie jest ustawa Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.).

Studnia

Wiercenie studni w ramach tzw. zwykłego korzystania z wód jest najmniej skomplikowanym rozwiązaniem. Zwykłe korzystanie z wód to pobór wody powierzchniowej i podziemnej w ilości do 5 m³ na dobę z głębokości do 30 m na potrzeby własnego gospodarstwa. W powyższej sytuacji wystarczy sporządzenie dokumentacji hydrogeologicznej, za co odpowiedzialny jest wykonawca studni. Wystarczy zgłoszenie, natomiast pozwolenie wodnoprawne i pozwolenie na budowę nie jest wymagane. Dokumentacja hydrogeologiczna to wymagane prawem opracowanie przedstawiające wyniki badań warunków hydrogeologicznych związanych z zamierzoną inwestycją, w tym z ustalaniem zasobów i właściwości wód podziemnych, projektowaniem inwestycji hydrotechnicznych itp.

A co w sytuacji, gdy studnia ma mieć wydajność większą niż 5 m³ na dobę i/lub głębokość większą niż 30 m? Wówczas taka studnia traktowana jest jako urządzenie wodne, a w tej sytuacji wymagane jest już pozwolenie wodnoprawne, poprzedzone sporządzeniem operatu wodnoprawnego (wymagana stosowna dokumentacja) oraz dokumentacji hydrogeologicznej. Trzeba też wnieść do urzędu gminy opłatę skarbową w kwocie około 220 zł. Jeżeli dodatkowo miejsce planowanego wiercenia studni położone jest na terenach chronionych lub na obszarach Natura 2000, może być wymagana dodatkowo decyzja środowiskowa. Decyzja taka wydawana jest na wniosek złożony do urzędu gminy, wraz z raportem oddziaływania na środowisko, w porozumieniu z regionalną dyrekcją ochrony środowiska. Mając już pozwolenie wodnoprawne i decyzję środowiskową (jeżeli jest wymagana), składamy do starosty wniosek (z projektem budowlanym) o wydanie pozwolenia na budowę.

Staw i oczko wodne

Są to również urządzenia wodne i także wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wymóg ten nie dotyczy jedynie oczek wodnych o powierzchni do 50 m². W zależności od tego, jaką wodą zasilany jest staw, będzie wymagany uproszczony operat wodnoprawny, gdy staw nie jest zasilany wodą z rzeki. Natomiast pełny operat wodnoprawny trzeba przygotować, gdy staw jest zasilany wodą z rzeki i dodatkowo jeszcze wraz ze spiętrzeniem wody na tej rzece. W tym drugim przypadku w pierwszej kolejności trzeba uzyskać pozytywną opinię administratora rzeki (administratorem rzeki jest zwykle miejscowy wojewódzki zarząd melioracji i urządzeń wodnych). Do tego dochodzi jeszcze instrukcja gospodarowania wodą. Jeżeli jeszcze inwestycja jest zlokalizowana na terenach chronionych lub obszarach Natura 2000 lub też jest to staw o powierzchni większej niż 0,5 ha albo głębokości powyżej 3 m, wymagana jest decyzja środowiskowa.

W sytuacji poboru wody z rzeki pozwolenie wodnoprawne informuje też o wysokości kosztów eksploatacji ujęcia wodnego, czyli np. o kosztach utrzymania koryta rzeki, ujęć i budowli piętrzących. Koszty te powstają po stronie wnioskodawcy (inwestora). Na terenach chronionych oraz na obszarach Natura 2000 mogą obowiązywać jeszcze tzw. koszty środowiskowe, np. za pobór wód ze źródeł chronionych.


​Na podstawie: 1) TopAgrarPolska 11/2015; 2) strony internetowe.