Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Sprawcą choroby jest grzyb należący do klasy grzybów niedoskonałych, występujący we wszystkich krajach o wilgotnym klimacie, natomiast w rejonach suchszych rzadko. Grzyb poraża ogórki gruntowe oraz uprawiane pod osłonami, poraża również inne gatunki warzyw z rodziny dyniowatych.

Na liściach porażonych roślin występują plamy, początkowo wodniste, jasnozielone i najczęściej ograniczone nerwami. Sąsiednie plamy mogą się ze sobą zlewać. Plamy stopniowo brunatnieją i zasychają. Martwa tkanka wykrusza się, wskutek czego w liściach tworzą się dziury o postrzępionych brzegach. Często duża część liścia odpada. Plamy występujące na pędach i owocach są wodniste i często wgłębione, w przypadku owoców są wgłębione aż do nasion. Plamy te mają wyraźnie zarysowane brzegi. Owoce gniją na skutek wtórnego porażenia przez inne patogeny.

Podczas wegetacji wiatr i deszcz roznoszą zarodniki po plantacji. Infekcji sprzyja duża wilgotność powietrza. Grzyb zimuje w resztkach roślin, rzadziej na nasionach.

Aby grzyb nie rozprzestrzeniał się na plantacji, nie należy zwilżać liści podczas nawadniania roślin. Nasiona przed siewem należy zaprawiać zgodnie z aktualnymi zaleceniami Programu Ochrony Warzyw. Z chwilą zauważenia choroby opryskiwać ogórki co 7-10 dni, dodając do cieczy użytkowej preparat zwiększający przyczepność.


Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Najczęściej występującymi chorobami na goździkach ogrodowych, szczególnie na goździku brodatym, są rdza goździka i plamistość obwódkowa goździka.

Rdza goździka – na liściach i łodygach pojawiają się początkowo żółtawe plamy, a nieco później w miejscach plam wydłużone brodawki. Po pęknięciu skórki widać brunatne skupienia zarodników grzyba. Przy słonecznej pogodzie z miejsc tych wysypuje się brunatny pył. Uprawiając goździki brodate w mieszance kolorów zaobserwowano, że odmiany o zabarwieniu czerwonym są nieco mniej podatne na porażenie rdzą.

Chorobę zwalcza się już z chwilą stwierdzenia pierwszych objawów stosując preparaty chemiczne zalecane do zwalczania rdzy. Do preparatów tych należy dodać środek zwiększający przyczepność – może to być preparat handlowy, detergent lub szare mydło.

Plamistość obwódkowa goździka – na liściach, łodygach i pąkach pojawiają się żółtawoszare plamy otoczone czerwono-fioletową obwódką. W miejscach plam pojawia się później zielonawoczarny nalot. Silniej porażone rośliny zasychają.

Chorobę zwalczą preparaty stosowane do zwalczania rdzy goździka.

Rzadziej występującą chorobą goździków ogrodowych jest szara pleśń na goździku. Pąki kwiatowe i kwiaty pokrywają się szarym nalotem i obumierają. Sprawcą choroby jest grzyb. W razie potrzeby zwalcza się go preparatami eliminującymi choroby grzybowe.


Żródło: „Działka moje hobby” – praca zbiorowa.

Choroba bakteryjna, występująca w rejonach uprawy ogórka na terenie całej Europy. Na liścieniach porażonych siewek są jasne plamki. Silnie porażone siewki giną, przy słabym porażeniu siewek wzrost roślin jest zahamowany. Typowe objawy choroby występują na liściach w postaci jasnozielonych, przeświecających plam, które wskutek ograniczenia przez nerwy liści mają kanciasty kształt. Plamy mogą się łączyć, obejmując większą powierzchnię liścia. Podczas wilgotnej pogody w miejscu plam pojawiają się krople mętnego płynu, w którym znajdują się bakterie. Gdy liście obeschną, powierzchnia plam pokryta jest białą powłoką. Tkanka liścia w miejscu porażenia zamiera, wykrusza się i w liściach tworzą się dziury. Podobne plamy mogą występować na ogonkach liściowych i łodygach. Na owocach plamy są zagłębione, a tkanka owocu w miejscu plam pęka. Wcześnie porażone rośliny zamierają nie owocując.

Bakterie zimują w nasionach i resztkach chorych roślin pozostawionych w glebie. W okresie wegetacji rozprzestrzeniane są przez deszcz, przenoszone na narzędziach, rękach i ubiorze osób pracujących na plantacji ogórków. Chorobę rozprzestrzeniają również owady zapylające owoce. Rozwojowi choroby w polu sprzyjają ciepłe dni i chłodne noce, a w szklarni duża wilgotność i wysoka temperatura powietrza.

Na polu, gdzie wystąpiła choroba, nie należy uprawiać roślin dyniowatych przez trzy lata. Nasiona przed siewem zaprawiać. Pierwsze chore rośliny usunąć z plantacji i plantację systematycznie opryskiwać zgodnie z zaleceniami Programu Ochrony Warzyw, dodając do cieczy użytkowej preparatu zwiększającego przyczepność. Najlepiej uprawiać odmiany ogórków charakteryzujące się zwiększoną odpornością na kanciastą plamistość ogórka.


Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Astry jednoroczne najczęściej porażane są przez wirusy, które są sprawcami takich chorób jak: żółtaczka astra i kędzierzawka astra. Ponadto astry jednoroczne często chorują na zgorzel naczyń oraz mączniaka astra.

Kędzierzawka astrów – objawy choroby to marszczenie się i zwijanie liści oraz zahamowanie wzrostu roślin.

Żółtaczka astra – objawy choroby to żółknięcie liści wzdłuż nerwów oraz chlorotyczne zabarwienie całych roślin. Ponadto w kątach liści wyrastają cienkie, słabo wykształcone pędy, a liście na roślinach ustawione są pionowo.

Choroby wirusowe zwalczamy przez niezwłoczne usunięcie całych roślin i ich utylizację.

Zgorzel naczyń – rośliny żółkną, następnie więdną i zamierają. Dolne partie pędów brunatnieją, a na ich powierzchni pojawia się jasny nalot.

Jedyna rada, to usunięcie całych roślin z rabaty oraz oprysk i podlanie pozostałych roślin roztworem zalecanego fungicydu. W następnych latach należy uprawiać astry w innym miejscu, gdyż zgorzel jest chorobą odglebową.

Mączniak astra – objawy choroby to biały nalot pokrywający częściowo lub całkowicie blaszki liściowe. Kwiatostany są zniekształcone, a wzrost roślin zahamowany.

Po zauważeniu pierwszych objawów choroby należy wykonać oprysk zalecanym preparatem grzybobójczym.

28 stycznia 2016

Choroby tulipana

Najczęściej występującymi chorobami tulipana są: szara pleśń tulipana i zgnilizna twardzikowa tulipana.

Szara pleśń tulipana – objawy występują już na wybijających z gleby pędach w postaci żółto-szarych i ciemno obrzeżonych, wgłębnych plam. Plamy wydłużają się równolegle do nerwów liści. Pokryte są brunatnoszarym, pylącym nalotem. Liście tulipanów stają się żółtawo-białe, skórzaste i więdną. Na pąkach kwiatowych pojawiają się żółtawo-brunatne plamy gnilne. Kwiaty obumierają lub nie są wykształcone. Łuski cebul i dolne części łodygi są szkliste. Na mięsistych łuskach widoczne są brunatne plamy powodujące zgniliznę. Na powierzchni łusek występuje oliwkowo-brunatny nalot.

W lata szczególnie wilgotne z chwilą wystąpienia pierwszych objawów choroby należy wykonać oprysk zalecanym preparatem grzybobójczym. Do oprysku zawsze należy dodać substancje zwiększające przyczepność cieczy użytkowej. Cebule przed wysadzeniem zaprawiać zalecaną zaprawą grzybobójczą.

Zgnilizna twardzikowa tulipana – tulipany na wiosnę nie wybijają lub wyrastają słabe, z gnijącymi plamami, często z gęstą i zbitą warstwą grzybni. Skuteczną metodą zwalczania choroby jest zaprawianie cebul przed sadzeniem do gruntu.

W uprawie tulipanów często występuje choroba – papierowatość kwiatów tulipana. Objawia się niewykształconymi białymi, drobnymi kwiatami, które często nie wyrastają ponad liście. Kwiaty te szybko zasychają.

Choroba ta jest chorobą fizjologiczną wywołaną niewłaściwymi warunkami uprawy, a szczególnie złymi warunkami przechowywania cebul w okresie spoczynku. Jeśli zapewnimy tulipanom optymalne warunki uprawy i przechowywania cebul, choroba w następnych latach nie występuje.


Źródło: „Działka moje hobby”, praca zbiorowa.

Choroba powodowana jest zwykle przez kilka gatunków grzybów, mniej lub bardziej groźnych z klasy grzybów niedoskonałych. Niektóre grzyby powodujące zgorzel siewek są sprawcami innych chorób, np. Alternaria radicina jest sprawcą czarnej zgnilizny korzeni. Zgorzel siewek wywołuje również bakteria Erwinia carotovora.

Zgorzel siewek można zaobserwować od momentu kiełkowania nasion do fazy 3-4 liści. Wcześnie porażone kiełki nie wydostają się na powierzchnię gleby. U siewek czernieją, gniją i przewężają się szyjki korzeniowe i części podliścieniowe. Porażone rośliny przewracają się, więdną, niektóre zżółkną i zasychają. Porażeniu ulegają również liście, które brunatnieją, gniją i pokrywają się szarobrunatnym nalotem. W rzędach często widoczne są leżące na ziemi liście wielu roślin rosnących obok siebie.

Zimują zarówno zarodniki konidialne, jak i grzybnia w porażonych resztkach roślin w glebie oraz w porażonych korzeniach spichrzowych przechowywanych w przechowalniach i kopcach. Grzyb zimuje również w porażonych nasionach. W okresie wegetacji, a także w przechowalniach grzyb rozprzestrzenia się za pomocą zarodników konidialnych.

Podstawą zwalczania choroby jest zaprawianie nasion zgodnie z aktualnymi zaleceniami Programu Ochrony Warzyw. Dobrze jest stosować zmianowanie roślin żywicielskich dla grzyba, tak aby na danym polu nie pojawiały się one częściej niż co 3-4 lata.


Źródło: A. Studziński „Atlas chorób  szkodników roślin warzywnych”.

Mozaika ogórka jest chorobą wirusową. Wirus mozaiki występuje powszechnie w Europie. Poraża ogórki w gruncie i pod osłonami oraz pozostałe rośliny z rodziny dyniowatych, a także około 200 gatunków innych roślin.

Pierwsze objawy choroby mogą już wystąpić na sześciotygodniowych roślinach, a w miarę ich wzrostu na wszystkich liściach i na owocach. Na zielonym tle liścia widać jasnozielone, przeświecające plamki, przebarwiające się na kolor żółty. Plamki na liściach rozmieszczone są nieregularnie. Liście są znacznie mniejsze, zniekształcone – pomarszczone. Międzywęźla są krótkie, rośliny mało rozkrzewione, słabo kwitną i owocują. Na owocach oprócz żółtych plam występują charakterystyczne guzy i brodawki. Najczęściej tkanka zielona jest wzniesiona, a żółta wklęśnięta.

Sprawca choroby jest wirusem nietrwałym. Głównym źródłem pierwotnej infekcji na wiosnę mogą być trwałe rośliny ozdobne jak lilie, dalie, mieczyki, a także chwasty. Wirus przenosi się bardzo łatwo z sokiem porażonych roślin, przy pracach pielęgnacyjnych oraz przez ocieranie się roślin zdrowych o chore. Ważną rolę w rozprzestrzenianiu się wirusa spełniają mszyce, a w szklarniach mączlik szklarniowy – bezwzględnie należy zwalczać te szkodniki.

Rośliny z objawami mozaiki należy jak najszybciej usunąć z plantacji. Jeżeli pędy roślin sąsiadujących ze sobą już się posplatały, to chorą roślinę należy podciąć i zostawić na miejscu.


Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Sprawcą choroby są bakterie z rzędu Eubacterales. Choroba rozwija się w przechowalniach, kopcach oraz wszędzie, gdzie przechowujemy warzywa korzeniowe.

Objawy mokrej zgnilizny korzeni pojawiają się już w polu w postaci drobnych, zapadających się plamek, które szybko powiększają się obejmując cały korzeń. Tkanka w obrębie plam mięknie, gnije i przekształca się w śluzowatą, cuchnącą, żółtawą masę.

Bakterie zimują w resztkach gnijących roślin w glebie. Wnikają do tkanki korzeni najczęściej przez miejsca uszkodzone mechanicznie i wydzielają enzymy rozpuszczające komórki roślinne. Rozwojowi choroby w przechowalniach i kopcach sprzyja wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza.

Jeżeli zgnilizna korzeni wystąpiła już na polu, to należy zaniechać na danym polu uprawy marchwi i innych warzyw korzeniowych co najmniej na 3-4 lata. Przechowalnie należy dokładnie oczyścić i zdezynfekować.

Zbiór warzyw trzeba przeprowadzać podczas suchej pogody. Przed składowaniem należy usunąć wszystkie korzenie chore i uszkodzone mechanicznie, a w przechowalni utrzymywać temperaturę w granicach 2-5°C i wilgotność poniżej 90%.


Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Choroba w Polsce występuje powszechnie, głównie na marchwi, pietruszce i selerze.

Na porażonych korzeniach marchwi, pietruszki i selera występują zwykle czarne, okrągławe, wgłębne plamy, pokryte ciemnoszarym, później czerniejącym nalotem. Plamy są suche, a tkanka na przekroju wygląda jak zwęglona. W warunkach dużej wilgotności korzenie mogą gnić. W uprawie korzeni na nasiona, jeżeli palmy są w części wierzchołkowej wysadka, to nie wydaje on pędów nasiennych.

Grzybnia oraz zarodniki konidialne zimują w resztkach porażonych roślin w glebie, na przechowywanych korzeniach spichrzowych w przechowalniach i kopcach oraz w nasionach. W okresie wegetacji, a także w przechowalniach, grzyb rozprzestrzenia się za pomocą zarodników konidialnych.

Chorobę zwalcza się stosując zgodnie z aktualnym Programem Ochrony Warzyw zaprawianie nasion przed siewem. Należy stosować zmianowanie, eliminując z uprawy na danym polu rośliny żywicielskie na co najmniej 3-4 lata.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

30 grudnia 2015

Ogrody skalne

Ogrody skalne, zwane często alpinariami, zbudowane są z kamieni o możliwie naturalnych kształtach ułożonych w sposób swobodny i nieregularny. Przestrzenie między kamieniami wypełnione są piaszczystą glebą uprawną do 1/3 wysokości kamieni. Alpinaria obsadzane są roślinnością górską tak, że przypominają fragmenty krajobrazu górskiego. Prawidłowo skonstruowane alpinaria można najczęściej spotkać w ogrodach botanicznych. Do ogrodów przydomowych bardziej nadają się takie formy ogrodów skalnych jak: murki kwiatowe, skarpy kwiatowe i rabaty skalne, kształtowane na powierzchni płaskiej lub wznoszącej się. Obsadzone są najczęściej efektownymi, obficie kwitnącymi roślinami skalnymi. Wszelkie ogródki typu skalnego urządzone nawet przez amatorów, stanowią atrakcje dla osób przebywających w ogrodzie. Pasują do charakteru ogrodu przydomowego, a szczególnie polecane są w miejscowościach o górzystym ukształtowaniu terenu, gdzie doskonale harmonizują z otoczeniem, i gdzie większość roślin skalnych dobrze się rozwija.

Murki kwiatowe, przeznaczone do obsadzania roślinami skalnymi, buduje się z różnych rodzajów kamienia łamanego lub ciosanego, używając zaprawy w sposób mało widoczny z zewnątrz. Kamienie układa się warstwami, pozostawiając kilkucentymetrowe szpary. Wolne przestrzenie w szparach wypełnia się gliniasto-liściastotorfową ziemią. W naszym klimacie lepiej budować murki niskie o wysokości 0,5-0,7 m, ponieważ na wyższych rośliny cierpiałyby z powodu suszy, a nawadnianie roślin rosnących na murkach jest dość uciążliwe. Sadzenie roślin z dłuższymi korzeniami winno odbywać się podczas budowy murka, a po jej ukończeniu można sadzić tylko rośliny z małymi bryłkami korzeniowymi o średnicy do 5 cm. Silnie rosnące byliny wrastają głęboko w zaplecze murka, czerpiąc stamtąd wilgoć i pożywienie, a tylko niektóre gatunki rozłogowe zakorzeniają się płytko, wędrują wzdłuż szczelin i wypełniają je (rojniki, rozchodniki). Budowa murków i sadzenie bylin odbywa się zwykle w ciągu lata, dlatego też, aby zapewnić roślinom dobre przyjęcie się, należy okryć obsadzone części murków włókniną i co jakiś czas spryskiwać rośliny wodą. W czasie bezśnieżnych zim, wysokie wystawione na działanie słońca murki należy osłaniać gałązkami drzew iglastych. Murki kwiatowe nie tylko umożliwiają uprawę roślin skalnych, są też ładnym motywem dekoracyjnym, szczególnie gdy podkreślają różnice poziomów w ogrodach o nierównym terenie.

Skarpa kwiatowa, w stosunku do murka kwiatowego, jest łatwiejsza do urządzenia, lecz nie zawsze może go zastąpić. Skarpa to niezbyt duża pochyłość (od 30 do 60 stopni) gruntu, wzmocniona okładziną kamienną. Okładzina zapobiega wymywaniu się gleby przez wodę i uniemożliwia rozwój chwastów. Okładzinę tę stanowić mogą wszelkie odpadki kamieniarskie, elementy bruku lub kamienie polne. Ponieważ układa się ją tylko jedną warstwą na powierzchni ziemi, zużywa się około 4 razy mniej kamieni niż na budowę murka. Rośliny na takich skarpach sadzi się w wolnych przestrzeniach między materiałem kamiennym umacniającym skarpę. Sadzenie i pielęgnacja roślin na skarpach jest znacznie łatwiejsza niż na murkach, ponadto mają one dużo lepsze warunki wzrostu, gdyż sadzone są bezpośrednio do gleby. Dzięki temu rozwijają się tak bujnie, że często spod roślin prawie nie widać kamieni. Obsadzając skarpę nie musimy ograniczać się do kilkunastu mało wymagających bylin typowo skalnych, możemy sobie pozwolić na większą rozmaitość i wprowadzić nawet byliny rabatowe dorastające do 40 cm. Rozmieszczenie skarp w ogrodzie związane jest ściśle z nierównością terenu, to znaczy buduje się je zawsze na podwyższonym fragmencie ogrodu, np. na podwyższonym tarasie, wjeździe do garażu itp. Skarpy kwiatowe powinny w wielu ogrodach zastąpić skarpy trawiaste, zwłaszcza tam gdzie trawa jest trudna w utrzymaniu (trudne koszenie) i często wysycha. Skarpy kwiatowe nadają tym fragmentom ogrodu większych walorów dekoracyjnych aniżeli tradycyjna nawierzchnia trawiasta.

Rabata skalna najlepiej wygląda w połączeniu z murkiem kwiatowym lub skarpą i stanowi często ich część składową. Może jednak być zaprojektowana i urządzona samodzielnie. Powinna być dość wąska (80-100 cm) i najlepiej nieznacznie wzniesiona nad poziom terenu (25-50 cm). Frontowy bok rabaty można wyłożyć płaskimi kamieniami, część kamieni można ułożyć między roślinami. Do tego celu najbardziej nadaje się piaskowiec łamany lub w bryłach. W zależności od lokalizacji i zastosowanych do obsadzenia roślin, możemy wyróżnić rabaty słoneczne i rabaty zacienione oraz suche i wilgotne. Rośliny należy tak dobierać, aby po przekwitnięciu zachowały dekoracyjne ulistnienie. Urządzając rabatę skalną, rośliny zielne uzupełnia się zwykle krzewinkami i słabo rosnącymi krzewami iglastymi.

Uprawianie roślin skalnych stało się modą, której ulega wielu amatorów ogrodów ozdobnych. Dzięki niewielkim rozmiarom bylin przeznaczonych do ogrodów skalnych, na małym obszarze ogródka skalnego można uprawiać dużą liczbę gatunków. Ogród skalny dobrze skomponowany jest piękny przez cały rok.

Pielęgnacja ogrodu skalnego polega na systematycznym usuwaniu chwastów, szczególnie ze skarp kwiatowych i rabat skalnych. Chwasty należy szczególnie usuwać do czasu, gdy rośliny ozdobne w całości pokryją ogród skalny. Ponadto w miarę potrzeby rośliny nawadniamy i uzupełniamy wypłukaną z ogrodu skalnego ziemią. Do prac pielęgnacyjnych należy również systematyczne usuwanie przekwitających kwiatostanów.