Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Chorobę wywołuje grzyb należący do klasy workowców. Jest to typowy polifag, znany na wszystkich kontynentach. Poraża kilkadziesiąt gatunków roślin we wszystkich stadiach rozwoju. Występuje na ogórkach uprawianych pod szkłem i na polu.

Objawy choroby mogą już występować na siewkach roślin w postaci zgorzeli siewek. Chore rośliny przewracają się, zamierają i pokrywają szarym nalotem. Starsze rośliny najczęściej ulegają zakażeniu w miejscach uszkodzenia tkanki roślinnej. W warunkach dużej wilgotności szczególnie często porażane są owoce stykając się z ziemią. W miejscach infekcji pojawiają się szkliste, wodniste plamy, które są początkiem gnicia owoców. Plamy pokrywają się szarobrunatnym, puszystym obficie pylącym nalotem. Liście i pędy ponad miejscami porażenia więdną i stopniowo zamierają. Na zniszczonych tkankach roślin tworzą się czasem białe nieregularne grudki.

W okresie wegetacji ogórków chorobę rozprzestrzeniają przenoszone przez wiatr zarodniki oraz fragmenty grzybni. Grzyb zimuje w postaci zarodników przetrwalnikowych i grzybni w resztkach roślin.

W razie wystąpienia choroby porażone rośliny należy jak najszybciej usunąć z plantacji i zniszczyć. Plantację należy opryskiwać zgodnie z zaleceniami aktualnego programu ochrony warzyw. Po zakończeniu wegetacji resztki roślin należy zniszczyć, a pole głęboko zaorać.

Żródło informacji: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Warunki wzrostu roślin wodnych

Rośliny wodne najlepiej rozwijają się w specjalnie dla nich przygotowanych zagłębieniach w dnie i na obrzeżach zbiornika. Wielkość i głębokość zagłębień uzależniona jest od gatunku roślin, np. dla grzybieni odmian karłowych zagłębienia mogą mieć następujące wymiary: boki 0,5 m x 0,5 m, głębokość od 0,4 do 0,6 m.

Zastępczym rozwiązaniem może być stosowanie doniczek ceramicznych ustawianych na dnie zbiornika. Małe kosze druciane lub wiklinowe oraz wszelkiego rodzaju skrzynki nie są zalecane, gdyż bryła ziemi łatwo się rozmywa i rośliny źle się rozwijają.

Najlepszą ziemią dla roślin wodnych jest ciężka zasobna w składniki mineralne i magnez (NPK, Mg) ziemia gliniasta, wolna od herbicydów. Powinno się unikać zwykłych kompostów ogrodowych lub mieszanek ziemnych zawierających torf i dodatek rozpuszczalnych nawozów. Większość nawozów i kompostów ogrodowych ma tendencję do rozmywania się w wodzie, co bardziej wzmaga rozwój glonów niż roślin w basenie. Wzrost roślin można wspomóc stosując wolno uwalniające się nawozy dla roślin wodnych, dostępne w formie tabletek, które można umieścić w ziemi przy korzeniach roślin.

Wymagania wybranych gatunków roślin wodnych

Nymphaea – lilie wodne Lilie wodne lubią ciepłe i nasłonecznione miejsca, a jeśli znajdują się w cieniu lub zimnej płynącej wodzie mają słabo wybarwione i szybciej przekwitające kwiaty. System korzeniowy lilii wodnych jest bardzo dobrze rozwinięty. Wymagają one dużych zagłębień lub pojemników zapewniających warstwę ziemi o głębokości co najmniej 15 cm. ​Odmiany lilii wodnych nadające się do płytkich zbiorników wodnych:
Albert – niebieska – do 30 cm głębokości,
Fire Crest – różowa – do 30 cm głębokości,
King of the ose blues – niebieska – do 20 cm głębokości,
Odorata alba – biała – do 30 cm głębokości.
Scirpus – sitowie Wymaga dużego pojemnika do utrzymania rozbudowanego systemu korzeniowego i nadania roślinie stabilności przy silnych wiatrach. Dobrze rośnie w pełnym nasłonecznieniu i w półcieniu. Rośliny należy sadzić na głębokości 5-15 cm poniżej poziomu wody.
Typha minima – pałka drobna Gatunek nadający się do małych oczek wodnych. Roślina wymagająca ziemi bagnistej. Powinna być sadzona 10-30 cm poniżej lustra wody.
Phyragnites australis Variegata – trzcina Odmiana karłowa wyrastająca do 80 cm powyżej lustra wody; powinna być sadzona na głębokości około 20 cm.
Acorus gramineus Variegatus – tatarak Odmiana tataraku sadzona najwyżej do głębokości 20 cm.
Eriophorum – wełnianki Wełnianki sadzi się przy brzegu bądź do głębokości 10 cm.

Obsadzenie obrzeża oczka wodnego odpowiednio niskimi roślinami jest bardzo pożądane.
Gatunki roślin nadwodnych to między innymi: funkie, kosaćce, niezapominajka błotna, pełnik oraz tawułki.

Źródło: Julian Grzegory „Ogród przy domu”, PWRiL, Warszawa 1982.

Chorobę powoduje grzyb należący do klasy grzybów niedoskonałych. Występuje w północno-zachodniej Europie, przede wszystkim na ogórku, dyni i melonie.

Objawy chorobowe występują na łodygach, liściach i owocach. Na liściach są to nieregularne brunatne plamy z ciemniejszą obwódką. W miejscu plam tworzą się w liściach dziury, gdyż porażona tkanka zasycha i wykrusza się. Najbardziej szkodliwe jest porażenie owoców. Chore, młode owoce przestają rosnąć, mają zagięte końce i usychają. Plamy na starszych owocach są zagłębione, brunatne, o wyraźnych zarysach. Powierzchnia tych plam jest skorkowaciała. W warunkach dużej wilgotności powietrza na plamach pojawia się początkowo biały, później oliwkowy nalot grzybni. Charakterystyczne dla parcha dyniowatych jest wydzielanie się z plam kropel cieczy. Na łodygach objawy choroby występują rzadziej i są zbliżone wyglądem do objawów występujących na owocach.

Grzyb rozprzestrzenia się w okresie wegetacji za pomocą zarodników konidialnych. Rozprzestrzenianiu się choroby sprzyja deszcz i wiatr. Optymalna temperatura dla rozwoju i szybkiego przebiegu choroby to 22°C i wysoka wilgotność powietrza. Grzyb zimuje na resztkach roślin.

W zwalczaniu choroby bardzo duże znaczenie ma uprawa odmian odpornych. Praktycznie większość odmian szklarniowych i gruntowych ogórka, uprawianych w Polsce odznacza się odpornością na parcha dyniowatych.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Woda jest istotnym elementem krajobrazu każdego ogrodu. Gładka powierzchnia wody odbija obraz otaczających roślin i przełamuje monotonię alejek i trawników. Lustro wody, nawet najmniejsze, ożywia ogród, czyni go przyjemniejszym i bardziej atrakcyjnym. Zbiorniki wodne dają możliwość uprawiania w nich wielu pięknych i atrakcyjnych roślin ozdobnych. Poza znaczeniem ozdobnym zbiornik z wodą pełni funkcję biologiczną, gdyż zwiększa wilgotność powietrza w ogrodzie, co stwarza korzystniejsze warunki dla rozwoju roślin.

Zbiorniki wodne mogą mieć różne kształty: prostokątne, podłużne, sześciokątne, okrągłe, owalne lub o nieregularnej linii brzegu. Wybierając miejsce na zbiornik wody należy rozważyć zarówno względy praktyczne, jak i estetyczne. Należy unikać dużych drzew przy oczku wodnym, gdyż zasłaniają światło słoneczne – oczko robi się zimne i smutne, ryby i rośliny źle się czują. Ponadto opadające liście zanieczyszczają wodę, a korzenie drzew utrudniają wykonanie wykopu przy zakładaniu oczka wodnego.

Po podjęciu decyzji co do stylu i ogólnych proporcji zbiornika, należy zastanowić się, z jakich miejsc będzie on najczęściej oglądany. Oczko wodne może stanowić centralny punkt tarasu lub może uzupełniać inne elementy w ogrodzie, takie jak miejsca do odpoczynku czy pergole. Oczko wodne można praktycznie zaplanować w każdym miejscu ogrodu.

Budowa zbiornika wodnego

Najprostszym sposobem budowy zbiornika wodnego jest zainstalowanie w ziemi gotowego basenu z tworzywa sztucznego, tzw. stawu prefabrykowanego. Jedną z głównych zalet prefabrykowanych zbiorników wodnych jest to, że pomijamy etap projektowania. Mają one już zaprojektowane na odpowiedniej głębokości półki dla roślin, a gładka powierzchnia, pozbawiona nierówności, jest stosunkowo łatwa w utrzymaniu czystości. Prefabrykowane stawy są lekkie i bardzo proste do zainstalowania. Jednak mają one również niekorzystne cechy. Przy zakupie mogą sprawiać wrażenie większych niż są w istocie, a po instalacji i wykończeniu krawędzi okazują się znacznie mniejsze. Nie mają też wystarczającej pojemności na trzymanie ryb. Instalując staw zagłębiony wykonujemy wykop nieco większy od prefabrykowanego zbiornika. Następnie starannie wyrównujemy dno i usuwamy kamienie ze ścian wykopu. Na dnie umieszczamy warstwę przesianej ziemi i dobrze ją ugniatamy. Opuszczamy zbiornik w prawidłowej pozycji i starannie sprawdzamy wypoziomowanie. Wlewamy trochę wody, aby konstrukcja stała się stabilna i przystępujemy do wypełniania przestrzeni za ścianami zbiornika. Następnie wykańczamy estetycznie brzegi oraz stopniowo zagospodarowujemy oczko roślinami wodnymi, a teren wokół niego roślinami ozdobnymi.

Wykorzystanie wyściółki jako konstrukcji zbiornika jest bardziej skomplikowanym, lecz popularnym sposobem budowy oczka wodnego. Stosowanie wyściółki pozwala jednak uzyskać oczko wodne o dowolnym kształcie i wielkości. Główna zaleta wyściółki, polega na zdolności przystosowania się do kształtu wykopu. Elastyczność wyściółki umożliwia swobodne zaplanowanie kształtu oczka, ponieważ materiał łatwo będzie się układał we wszystkich zakamarkach wykopu. Zastosowanie wyściółki jest z reguły najtańszym sposobem wykonania oczka wodnego, chociaż z powodu dużego wyboru materiałów wyściełających istnieją znaczne różnice w cenie i jakości. Wyściółki wykonane z materiałów lepszej jakości są na ogół długowieczne. Niedogodnością wyściółek jest to, że można je przedziurawić ostrymi narzędziami lub kamieniami o ostrych krawędziach. Także korzenie niektórych, agresywnie rosnących roślin mogą uszkadzać wyściółkę. Przygotowane na różnych głębokościach półki dla roślin w miarę upływu czasu mają tendencję do utraty pierwotnego kształtu.

Pielęgnacja zbiorników wodnych

W okresie lata woda w zbiorniku powinna być stale przejrzysta. Dobrze jest, jeżeli w wodzie znajdują się zielone żabki i ślimaki. Zjadają one larwy owadów i utrzymują czystość wody. Zaleca się również na dnie zbiornika umieścić cienką warstwę żwiru. Jeżeli mimo to po pewnym czasie woda staje się mętna, należy ją wymienić przez wypompowanie i ponowne napełnienie zbiornika.

Zabezpieczając na zimę mały zbiornik, w którym nie ma ryb, należy spuścić wodę i rozłożyć warstwę liści na dnie. Warstwa ta chroni dno przed pękaniem pod wpływem mrozu. Rośliny wodne okrywa się warstwą słomy, liści i ziemi. Na słomę kładzie się warstwę liści i gałęzi świerkowych.

Można też zabezpieczyć zbiornik nie spuszczając wody. Zabezpieczenie to polega na szczelnym przykryciu całego zbiornika deskami, a następnie nałożeniu na nie warstwy liści. Innym sposobem zabezpieczenia oczka wodnego na zimę nie spuszczając wody jest wykorzystanie warstwy powietrza pod lodem jako izolacji termicznej. Po utworzeniu się cienkiej warstwy lodu konieczne jest wykonanie małego otworu w lodzie i obniżenie lustra wody o 2-3 cm. Zapobiega to zamarznięciu całego zbiornika, oczywiście o ile otwór w warstwie lodu zostanie zakryty.

Większe i głębsze zbiorniki z rybami zimą są mniej narażone na ujemne skutki mrozu. W największe mrozy najcieplejszą pod lodem częścią oczka jest okolica dna zbiornika, gdzie zbiera się woda o największej gęstości. Temperatura w tym miejscu wynosi ok. 4oC.

Problemy mogą pojawić się z chwilą, gdy lód pokrywa powierzchnię dłużej niż kilka dni, uniemożliwiając dostęp tlenu do wody i uwalnianie z niej dwutlenku węgla. W tym przypadku należy wykonać przerębel, rozgrzewając małą powierzchnię pokrywy lodowej, najlepiej za pomocą garnka wypełnionego gorącą wodą (rąbanie lodu jest zbyt stresujące dla delikatnych ryb). Przerębel zapewni niezbędną wymianę gazów.

Źródło: Julian Grzegory „Ogród przy domu”, PWRiL, Warszawa 1982.

Chorobę powoduje grzyb należący do klasy workowców. Grzyb ten poraża bardzo często ogórki w uprawie szklarniowej i w otwartym gruncie w polu, gdzie największe nasilenie porażenia przypada na drugą połowę wegetacji ogórka. Wczesne wystąpienie choroby powoduje obniżkę i pogorszenie jakości plonu.

W połowie wegetacji ogórków na górnej i dolnej stronie liści, na ogonkach liściowych i na końcach pędów pojawiają się drobne plamy pokryte białym, później białoszarym mączystym nalotem. W miarę upływu czasu liczba plam powiększa się. Powiększają się same plamy i liść pokryty jest niemal jednolitą warstwą nalotu. Pod koniec okresu wegetacji czasami pojawiają się na nalocie małe czarne punkty. Silnie porażone liście stopniowo żółkną i zamierają.

Grzyb rozwija się na powierzchni rośliny zapuszczając do jej tkanek wypustki. W okresie wegetacji rozprzestrzenia się za pomocą zarodników konidialnych. Grzyb zimuje w postaci zimowych otoczni oraz w postaci grzybni i zarodników konidialnych na ogórkach i innych roślinach szklarniowych.

W razie wystąpienia pierwszych objawów choroby należy opryskiwać zgodnie z zaleceniami programu ochrony warzyw. Zabieg należy w razie potrzeby powtarzać co 7-10 dni.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników sroślin warzywnych”.

Powodujący chorobę grzyb jest polifagiem o bardzo dużej liczbie żywicieli. Z roślin warzywnych poraża przede wszystkim ogórek, cebulę, pomidor i fasolę. Występuje na ogórkach w uprawie polowej, pod szkłem oraz folią i niejednokrotnie niszczy całe uprawy.

Porażeniu ulegają już często siewki ogórków.

Więdnięcie wyrośniętych roślin może mieć przebieg nagły lub powolny. Przy nagłym więdnięciu rośliny więdną w ciągu kilku dni, przy czym liście nie tracą zielonej barwy aż do obumarcia.

Więdnięcie może objąć jednocześnie wszystkie części rośliny lub po kolei wszystkie liście na pędzie postępując ku wierzchołkowi. Na porażonych łodygach pojawia się biały luźny nalot, który z czasem staje się gęsty, watowaty, barwy łososiowej lub pomarańczowej.

Przy powolnym przebiegu choroby na porażonych roślinach początkowo nie widać żadnych zmian, gdyż grzyb powoli przerasta wiązki naczyniowe. Gdy rośliny są już bardzo wyrośnięte, stopniowo, kolejno zaczynają liście więdnąć od dołu ku wierzchołkowi roślin. Tego rodzaju więdnięcie może trwać 2-3 miesiące. Na porażonych częściach roślin pojawia się również opisany wyżej nalot.

Przy obu typach więdnięć wiązki przewodzące roślin ą zbrunatniałe.

Głównym źródłem zakażenia jest gleba, w której grzyb ma doskonałe warunki do przeżycia. W okresie wegetacji grzyb rozprzestrzenia się za pomocą makrokonidiów, tworzących się na grzybni powietrznej.

W inspektach i w szklarniach, gdzie ogórki uprawia się metodą tradycyjną w glebie, ziemię należy odkażać termicznie lub chemicznie. Zabieg ten nie chroni całkowicie uprawy przed porażeniem, gdyż zarodniki mogą dostać się do ziemi już po jej odkażeniu. Na polu, gdzie wystąpiła choroba, co najmniej przez trzy lata nie należy uprawiać ogórków, a chore rośliny natychmiast usuwać z plantacji i niszczyć. Wszystkie resztki roślin po zbiorze ogórków również trzeba zniszczyć.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”

25 lutego 2016

Choroby róży

Krzewy róż najczęściej są atakowane przez choroby, takie jak mączniak prawdziwy róży, czarna plamistość liści róży, rdza róży oraz szara pleśń.

Mączniak prawdziwy róży – na młodych liściach krzewu pojawia się biały mączysty nalot. Porażone liście róż ulegają deformacji, ich brzegi lekko się zawijają, nalot po kilku dniach zmienia zabarwienie z białego na szary. Plamy występują również na pędach, szypułkach i płatkach kwiatowych. W celu ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby należy jesienią spod krzewów wygrabić i usunąć opadłe liście. Silnie porażone pędy wycinamy, a krzewy opryskujemy 2-3 razy zalecanymi fungicydami.

Czarna plamistość liści róży – na liściach pojawiają się czerwonobrunatne, a następnie fioletowo-czarne okrągłe lub owalne plamy. Wokół plam liście żółkną i masowo opadają. Czarnej plamistości liści róży zapobiegamy unikając moczenia liści podczas podlewania, usuwając opadłe liście oraz wycinając silnie porażone pędy. Po stwierdzeniu objawów krzewy należy opryskać zalecanymi fungicydami. Dobrze jest też stosować ogólnodostępne, przeciwgrzybowe biopreparaty.

Rdza róży – na liściach obserwuje się okrągłe lub owalne, żółte, niewielkie plamki. Plamki te są na górnej stronie liści, natomiast od spodu liści widoczne są pomarańczowe i brązowe skupienia zarodników grzyba. Porażone liście ulegają deformacji i opadają. W celu zapobiegania i zwalczania rdzy róży postępujemy tak samo jak przy czarnej plamistości liści róży.

Szara pleśń – ujawnia się na płatkach kwiatowych róż w postaci wodnistych, licznych, szybko powiększających się plam. Z czasem całe pąki kwiatowe ulegają zgniliźnie, stają się miękkie i pokrywają się obfitym, szarym, pylącym nalotem. Porażeniu mogą ulec również pędy, które z czasem zamierają. Zwalczanie szarej pleśni to przede wszystkim wycinanie i utylizacja porażonych pędów. Pomogą również opryski zalecanymi preparatami grzybobójczymi.


Źródło: „Działka moje hobby” – praca zbiorowa.

19 lutego 2016

Choroby kosaćca

Najczęściej występującymi chorobami kosaćca są: plamistość obwódkowa i zasychanie liści kosaćca oraz mokra zgnilizna kłączy kosaćca.

Plamistość obwódkowazasychanie liści kosaćca uwidaczniają się na liściach w postaci wodnistożółtawych plam o różnych rozmiarach. Plamy przybierają później barwę żółtobrunatną, najczęściej z ciemnobrunatną obwódką. Często plamy zlewają się pokrywając całą powierzchnię liści i wówczas liście zasychają. Rośliny porażone słabiej kwitną w roku następnym. Chorobie sprzyja deszczowa pogoda oraz brak w glebie wapna i fosforu.

Z chwilą stwierdzenia pierwszych objawów należy rośliny opryskiwać preparatem zalecanym do zwalczania rdzy goździka. Do cieczy roboczej zawsze dodajemy środek zwiększający przyczepność.

Mokra zgnilizna kłączy kosaćca – zaczyna się na szczytowych częściach liści. Szczyty liści zasychają i żółkną. Na pędach i kłączach obserwuje się gnicie. Kłącze zamienia się w żółto-brązową mazistą masę. Rośliny zamierają placami.

Jeżeli wystąpi ta choroba, to należy natychmiast usuwać i najlepiej palić chore rośliny, a zdrowe staranniej pielęgnować i nawozić.

Najczęściej występującymi chorobami mieczyka są: parch bulw i zgnilizna podstawy łodyg mieczyka, zgnilizna twardzikowa mieczyka oraz szara pleśń.

Parch bulw i zgnilizna podstawy łodyg uwidacznia się u nasady liści w postaci czerwonobrunatnych plam i smug. Liście żółkną i zasychają. Przy wilgotnej pogodzie roślina gnije, łodyga załamuje się. Na powierzchni bulw widoczne są bladożółte, ciemniejące i lekko wgłębione miejsca, z których może wyciekać kleista substancja.

Objawy zgnilizny twardzikowej mieczyka uwidaczniają się na liściach. Liście zewnętrzne żółkną i obumierają. Rośliny załamują się u podstawy łodyg. W miejscach blizn po liściach pojawiają się okrągłe, wgłębione, żółtobrunatne plamy.

Choroby te zwalcza się opryskując zapobiegawczo środkami grzybobójczymi, dodając do cieczy roboczej środki poprawiające przyczepność preparatu. Przed wysadzeniem bulwy należy starannie przebrać, usunąć chore, a zdrowe zaprawić zgodnie z zaleceniami środkiem grzybobójczym.

Szara pleśń mieczyka objawia się przedwcześnie żółknącymi liśćmi i ich zasychaniem. Podstawa łodyg gnije. Choroba przenosi się także na kwiaty, które początkowo mają wodnisto przezroczyste plamy. Kwiaty później brunatnieją. W skrajnym przypadku roślina może nie kwitnąć.

Najskuteczniejsza metoda zwalczania choroby to oprysk zalecanym środkiem grzybobójczym. Ważne jest również prawidłowe przechowywanie bulw w temperaturze 10°C, w miejscu przewiewnym.


Źródło: „Działka moje hobby” – praca zbiorowa.

Sprawcą choroby jest grzyb należący do klasy grzybów niedoskonałych, występujący we wszystkich krajach o wilgotnym klimacie, natomiast w rejonach suchszych rzadko. Grzyb poraża ogórki gruntowe oraz uprawiane pod osłonami, poraża również inne gatunki warzyw z rodziny dyniowatych.

Na liściach porażonych roślin występują plamy, początkowo wodniste, jasnozielone i najczęściej ograniczone nerwami. Sąsiednie plamy mogą się ze sobą zlewać. Plamy stopniowo brunatnieją i zasychają. Martwa tkanka wykrusza się, wskutek czego w liściach tworzą się dziury o postrzępionych brzegach. Często duża część liścia odpada. Plamy występujące na pędach i owocach są wodniste i często wgłębione, w przypadku owoców są wgłębione aż do nasion. Plamy te mają wyraźnie zarysowane brzegi. Owoce gniją na skutek wtórnego porażenia przez inne patogeny.

Podczas wegetacji wiatr i deszcz roznoszą zarodniki po plantacji. Infekcji sprzyja duża wilgotność powietrza. Grzyb zimuje w resztkach roślin, rzadziej na nasionach.

Aby grzyb nie rozprzestrzeniał się na plantacji, nie należy zwilżać liści podczas nawadniania roślin. Nasiona przed siewem należy zaprawiać zgodnie z aktualnymi zaleceniami Programu Ochrony Warzyw. Z chwilą zauważenia choroby opryskiwać ogórki co 7-10 dni, dodając do cieczy użytkowej preparat zwiększający przyczepność.


Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.