Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Sprawcą choroby jest wirus, porażający nie tyko seler, ale także marchew oraz inne rośliny z rodziny baldaszkowatych. Wirus występuje w różnych krajach europejskich. W latach suchych i gorących przyczynia się do znacznego zmniejszenia plonu zgrubień.

Na porażonych roślinach selera liście ulegają przebarwieniom. Od podstawy ku wierzchołkowi liść przybiera stopniowo biało-żółtą barwę. Występują również przebarwienia nerwów. Ogonki liściowe ulegają skróceniu lub przyjmują położenie poziome. Zarażone rośliny nie rosną, a zgrubienia selerów są słabo wykształcone.

Mozaika selera rozprzestrzenia się na plantacjach w sposób mechaniczny. Wirus przenoszony jest przez szereg gatunków mszyc, które należy bezwzględnie zwalczać. Należy niszczyć chwasty, szczególnie z rodziny baldaszkowatych, które mogą być rezerwuarem wirusów i siedliskiem rozwoju mszyc.

Źródło informacji: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Mozaika sałaty to choroba wirusowa, która występuje w rejonach uprawy sałaty. Wyrządza bardzo duże szkody, poraża także endywię i inne warzywa z rodziny złożonych.

Liście porażonych roślin są mozaikowato upstrzone oraz na brzegach charakterystycznie ząbkowane. Na liściach są widoczne nierównomiernie rozmieszczone jasno i ciemnozielone plamki. Tkanka liścia jest pokarbowana, a liść kędzierzawy. W późniejszym okresie rozwoju choroby tkanka między nerwami zamiera i zasycha. Główki tracą wartość handlową, są luźne i spłaszczone.

Wirus powodujący chorobę jest nietrwały, ginie w temperaturze 55-60°C w ciągu 10 minut. Na kolejne lata przenosi się w nasionach. Zimuje również w trwałych chwastach z rodziny złożonych. W okresie wegetacji rozprzestrzeniają go liczne gatunki mszyc.  Nie należy także wysiewać sałaty na tym samym polu lub w pobliżu w różnych terminach, ponieważ wirus przenosi się z roślin starszych na młodsze.

Zwalczanie choroby musi być prowadzone już na plantacji nasiennej. Należy przeprowadzać dokładną selekcję roślin i zwalczać mszyce oraz chwasty.

Źródło informacji: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Choroba grzybowa, której sprawcą jest grzyb z klasy lęgniowców. Grzyb ten poraża głównie sałatę głowiastą oraz endywię, cykorię i karczoch. Występuje zarówno na sałacie uprawianej w gruncie, jak i pod osłonami, gdzie wyrządza większe szkody. Na dolnej stronie liści sałaty pojawia się biały nalot. Sprzyjające warunki infekcji i rozwoju grzyba to ciepła i wilgotna pogoda, w czasie której biały nalot można znaleźć już na liścieniach i pierwszych listkach. Na górnej stronie liści powstają niekształtne, jasnozielone, później żółknące plamy. Porażone liście więdną i często zasychają, a w warunkach dużej wilgotności gniją. Grzyb zimuje w postaci zarodników przetrwalnikowych, które po skiełkowaniu wiosną są źródłem pierwszych infekcji. W okresie wegetacji chorobę rozprzestrzeniają zarodniki konidialne kiełkujące w kroplach wody.

W zwalczaniu choroby ważna jest profilaktyka polegająca na niszczeniu resztek roślin na polu oraz jego głębokim zaoraniu. Inspekty i szklarnie należy często wietrzyć w celu zmniejszenia wilgotności powietrza. Chore rośliny należy natychmiast usuwać z plantacji.

Źródło informacji: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Choroba grzybowa, której sprawcą jest grzyb z klasy workowców. Choroba ta może być groźna dla późnojesiennej i zimowej sałaty uprawianej pod osłonami.

Szara pleśń występuje we wszystkich fazach rozwojowych sałaty, najgroźniejsze jest porażenie siewek. Na części podliścieniowej siewek ukazują się brunatne, gnilne plamy. Siewki przewracają się i zamierają. Na starszych roślinach, które już zawiązują główki, objawy choroby pojawiają się przede wszystkim u nasady zewnętrznych liści w postaci miękkich plam szybko obejmujących cały liść. Następnie liść pokrywa się szarym, puszystym nalotem. W okresie wegetacji choroba rozprzestrzenia się przez zarodniki i fragmenty grzybni.

W zwalczaniu choroby bardzo duże znaczenie ma profilaktyka, polegająca na dokładnym zebraniu i zniszczeniu resztek roślin po zbiorze oraz odkażeniu i dezynfekcji pomieszczeń uprawowych. Zaprawianie nasion i ochronę chemiczną roślin należy stosować zgodnie z zaleceniami aktualnego Programu Ochrony Warzyw.

Źródlo informacji: A. Studziński „Atlas Chorób i Szkodników Roślin Warzywnych”.

Choroba grzybowa, której sprawcą jest grzyb z klasy podstawczaków. Choroba rzadko występująca, na temat jej szkodliwości i występowania nie ma zbyt dużo informacji. Drugim jej żywicielem są turzyce ściśniona i najeżona.

Późną wiosną lub wczesnym latem na górnej stronie liści sałaty pojawiają się pomarańczowe okrągłe plamy z żółtą obwódką różnej szerokości. Na dolnej stronie liści występują wypukłe, żółte lub pomarańczowe plamy z zarodnikami. Na liściach i źdźbłach turzycy tworzą się żółtawe plamki, a na nich małe, okrągłe lub podłużne skupienia rdzawych zarodników letnich. Pod koniec okresu wegetacji pojawiają się na żółtych plamach czarne skupienia zarodników zimowych.

Jest to rdza dwudomowa. Po przezimowaniu zarodniki kiełkują i wiosną przenoszone przez wiatr zakażają sałatę.

Ze względu na rzadkie występowanie choroby, nie przewiduje się jej zwalczania.

Źródlo informacji: A. Studziński „Atlas Chorób i Szkodników Roślin Warzywnych”.

Chorobę powoduje grzyb należący do klasy lęgniowców. Grzyb poraża najczęściej pomidory i ziemniaki uprawiane w polu. W latach chłodnych i wilgotnych obniżka plonu może dochodzić nawet do 90%.

Objawy choroby występują przede wszystkim na liściach i owocach pomidora. Niekształtne, brunatne plamy, stopniowo powiększające się występują na liściach. Na dolnej stronie blaszki liściowej w miejscu plam widoczny jest biały puszysty nalot. Porażone liście zasychają lub przy dużej wilgotności powietrza gniją. Na owocach plamy są zielonobrunatne, lekko wypukłe, sięgające do wnętrza owocu. W obrębie plamy miąższ owocu twardnieje, porażone owoce nie dojrzewają.

Grzyb poraża najpierw wczesne odmiany ziemniaka. Później za pomocą zarodników konidialnych choroba przenosi się na plantacje pomidora.

Grzyb zimuje na porażonych bulwach ziemniaka oraz w postaci zimotrwałych oospor, które kiełkują wiosną wytwarzając zarodniki pływkowe.

Aby chorobę łatwiej zwalczać i nie dopuszczać do jej rozprzestrzeniania się, należy niszczyć resztki roślin po zbiorach oraz uprawiać pomidory możliwie najdalej od plantacji ziemniaka. Ochronę chemiczną stosować zgodnie z zaleceniami aktualnego Programu Ochrony Warzyw.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Chorobę powoduje grzyb należący do klasy workowców. Grzyb poraża najczęściej pomidory uprawiane w szklarniach i tunelach foliowych, zwłaszcza jesienią.

Choroba może porażać pomidory we wszystkich fazach rozwojowych. Do infekcji najczęściej dochodzi na uszkodzonych lub osłabionych pędach roślin starszych. Na ogonkach liściowych i liściach oraz owocach pojawiają się miękkie, szybko rozprzestrzeniające się plamy, które wkrótce brunatnieją i pokrywają się szarym puszystym nalotem. Część rośliny będąca ponad miejscem infekcji z czasem więdnie i stopniowo zamiera.

W okresie wegetacji choroba rozprzestrzenia się przez zarodniki konidialne oraz fragmenty grzybni. Grzyb zimuje w postaci zarodników zimowych tzw. sklerocji oraz grzybni w resztkach roślin oraz w glebie. W szklarniach zimują również zarodniki konidialne.

Po zbiorach należy niszczyć resztki roślin. W razie wystąpienia szarej pleśni na roślinach, najlepiej usunąć z uprawy porażone części roślin lub całe rośliny oraz stosować ochronę chemiczną na pozostałe rośliny zgodnie z zaleceniami aktualnego Programu Ochrony Warzyw.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Chorobę powoduje wiele grzybów z rodzaju Fusarium. Należą one do klasy grzybów niedoskonałych, rzędu strzępczaków. Choroba występuje w uprawie pomidorów polowych.

Na dobrze wyrośniętych owocach pomidorów pojawiają się niekształtne plamy o zabarwieniu brązowym. Plamy te w stosunkowo krótkim czasie mogą objąć cały owoc. W miejscu plam owoce zaczynają gnić – pojawia się różowy nalot grzybni, później owoce kurczą się i ulegają mumifikacji. Grzyby zimują w postaci grzybni na zmumifikowanych owocach oraz w glebie. Grzyb na plantacji rozprzestrzenia się podczas ciepłej i deszczowej pogody. Zakażenie owoców pomidora następuje przez pęknięcia skórki.

Po zauważeniu pierwszych gnijących owoców, które trzeba usunąć, należy zebrać dojrzewające owoce, a plantację zacząć chronić zgodnie z zaleceniami Programu Ochrony Warzyw. Przed każdym kolejnym zabiegiem ochronnym należy zerwać dojrzewające owoce. Pod koniec wegetacji łęty i resztki roślin usunąć z plantacji, a pole głęboko zaorać. 

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Grzyb powodujący chorobę należy do klasy grzybów niedoskonałych, rzędu strzępczaków. Poraża głównie pomidory szklarniowe, natomiast teuprawiane w polu – bardzo rzadko, nie wyrządzając większych szkód. Na otwartej przestrzeni rozwija się tylko w okresie długotrwałej niepogody.

Na górnej stronie najstarszych liści występują pierwsze objawy choroby w postaci żółtawych plam o rozmytych brzegach. Na dolnej stronie liści pojawia się szaro-biały, później szaro-brunatny nalot. Plamy na górnej stronie liści zlewają się i brunatnieją. Silnie porażone liście zamierają i zwisają, nie opadają. W miarę rozwoju choroby plamy pojawiają się na coraz wyżej położonych liściach. Zahamowany wzrost roślin ma niekorzystny wpływ na ich plon.

Podczas wegetacji grzyb rozprzestrzenia się na sąsiednie liście i rośliny za pomocą zarodników unoszonych przez powietrze i krople wody. Zimuje w postaci grzybni na resztkach roślin lub w postaci bardzo odpornych na wysychanie zarodników konidialnych, które mogą znajdować się na urządzeniach i ścianach szklarni.

Częste wietrzenie szklarni i niezbyt gęste sadzenie roślin to profilaktyczne metody zapobiegające rozwojowi choroby. Po zakończeniu zbiorów resztki roślin należy dokładnie zebrać i najlepiej spalić, a wewnętrzne ściany i glebę i sprzęty zdezynfekować. Nasiona przed siewem należy zaprawiać i późniejszą ochronę roślin prowadzić zgodnie z aktualnym Programem Ochrony Warzyw. Podstawową metodą zapobiegania powstawaniu choroby jest uprawa odmian odpornych.

Źródło: A. Studziński „Atlas chorób i szkodników roślin warzywnych”.

Z reguły należy nawadniać rozsadę warzyw posadzoną do gruntu. Nawadnianie zaleca się stosować w uprawie warzyw o bardzo dużych i dużych wymaganiach wodnych, które z reguły wytwarzają dużą masę liści, a także u odmian wczesnych o krótszym okresie wegetacji lub karłowych, u których zredukowany jest system korzeniowy.

Do warzyw o bardzo dużych wymaganiach wodnych należą: kalafior, kapusta pekińska, brokuł, sałata, kalarepa, rzodkiewka, kapusta wczesna, seler, ogórek.

Kalafior

Deszczowanie kalafiorów w okresach suszy należy wykonywać często, lecz przy użyciu małych dawek wody. Pierwsze deszczowanie powinno nastąpić zaraz po posadzeniu rozsady, następne w miarę potrzeby aż do końca wiązania róż, przy czym najskuteczniej działa nawadnianie tuż przed wiązaniem i w okresie wiązania róż. W latach suchych można otrzymać z pól deszczowanych nawet dziesięciokrotnie większą liczbę róż.

Kapusta pekińska

Roślina ta ma wysokie zapotrzebowanie na wodę i to nawet wyższe niż kalafior. Biorąc pod uwagę wrażliwość kapusty pekińskiej na niedobór wody w glebie, nawadnianie roślin w okresie suszy, zapobiegające zahamowaniu ich wzrostu w okresie wegetacji, jest konieczne. Wskazane jest wówczas danie jednorazowo około 20 mm wody. Nadmiar opadów, zwłaszcza przy niskiej temperaturze, nie jest jednak pożądany ze względu na możliwość rozszerzania się chorób grzybowych.

Brokuł

Dla brokułu niebezpieczny jest brak wody po posadzeniu rozsady do gruntu. Rośliny mogą reagować zbyt wczesnym wykształcaniem róż, które zazwyczaj osiągają średnicę kilku centymetrów – guzikowatość róż. Największą ilość wody roślina brokułu pobiera podczas formowania części jadalnej. Niedobór wody w glebie w tym okresie może prowadzić do uzyskania brązowo przebarwionych róż o niskiej jakości. Należy jednak zaznaczyć, że nadmiar wody może być równie szkodliwy jak jej niedobór. Szkodliwość ta polega na silnym rozwoju chorób bakteryjnych – bakteryjne gnicie róż.

Sałata

Sałata z uwagi na słabo rozwinięty system korzeniowy i nieproporcjonalnie w stosunku do niego dużą masę liści, wymaga w okresie wegetacji równomiernego nawadniania. Niedobór wody powoduje twardnienie i gorzknienie liści, natomiat nadmiar wody sprzyja gniciu główek.

Kalarepa

Najbardziej niebezpieczne dla jakości kalarepy jest zahamowanie wzrostu wywołane niedoborem wody i związków pokarmowych. Niedostatek wody powoduje zarówno obniżkę plonu, jak i powstawanie zgrubień spękanych i zdrewniałych. Poziom wilgotności gleby dla kalarepy nie powinien być niższy od 60%. W latach suchych deszczowanie kalarepy rozpoczyna się w okresie, gdy zgrubienia osiągają średnicę około 1,5 cm.

Rzodkiewka

W okresie suszy rzodkiewka rośnie słabo, a zgrubienia stają się łykowate i zdrewniałe. Niewskazane jest silne nawadnianie rzodkiewki po długotrwałej suszy, gdyż może nastąpić pękanie zgrubień. Do otrzymania dobrych plonów konieczne jest regularne, ale nie nadmierne, deszczowanie plantacji. Dostateczna ilość wody powinna być zapewniona w czasie całego okresu wegetacji rzodkiewki.

Kapusta głowiasta wczesna

Kapusty głowiaste jako rośliny wytwarzające olbrzymią masę zielonych liści mają bardzo wysokie wymagania wodne. Odmiany wczesne wszystkich warzyw kapustnych wykorzystują zimowe zapasy wody z gleby, natomiast odmiany późne potrzebują deszczu względnie nawadniania. Nie trzeba więc używać zbyt wysokich dawek wody w pierwszym okresie wzrostu, szczególnie kapust głowiastych wczesnych. Kapusty głowiaste odmian wczesnych zaleca się deszczować od połowy maja do połowy czerwca w ilości 80 mm łącznie. W przypadku odmian średnio wczesnych ilość wody powinna wynosić 80-100 mm, a deszczowanie należy rozpoczynać od początku lipca i stosować je do połowy sierpnia. Lepsze rezultaty deszczowania (zwyżka plonu, zwiększenie procentu i wyboru) otrzymuje się przy stosowaniu mniejszych dawek wody, wielokrotnie w 8-10-dniowych odstępach, niż przy dostarczeniu dużej dawki jednorazowo. Kapusta głowiasta reaguje szczególnie dodatnio na nawadnianie w okresie wiązania i wzrostu główek. Deszczowanie wpływa również na lepsze wykorzystanie przez kapusty nawozów mineralnych, zwłaszcza azotowych.

Seler

Optymalna wilgotność gleby w ciągu całego sezonu wegetacji powinna kształtować się na poziomie 70% pełnej pojemności wodnej. Bardzo ważne jest więc nawadnianie w czasie suszy, na którą rośliny te są bardzo wrażliwe. Ponieważ jednak zbytnia wilgotność sprzyja rozprzestrzenianiu się septoriozy selera oraz nadmiernemu rozrastaniu się liści kosztem korzeni spichrzowych, należy nawadnianie stosować tylko w momentach krytycznych. Najbardziej cierpią rośliny na niedobór wody w okresie najintensywniejszego wzrostu, co przeważnie przypada na okres od końca lipca do połowy września. W celu przeciwdziałania zahamowaniu wzrostu wystarczy zastosować w tym czasie pięcio- lub sześciokrotne deszczowanie dawkami nieprzekraczającymi łącznie od 100 do 120 mm opadu.

Nawadnianie selera pozytywnie wpływa na poprawę jakości korzeni, szczególnie na zmniejszenie ilości występowania pustych komór powietrznych w zgrubieniach.

Ogórek

Ze względu na pochodzenie ze strefy klimatycznej o obfitych opadach, jak i z racji tworzenia w krótkim czasie bardzo dużej masy wegetatywnej i wysokiego plonu owoców, ogórek ma bardzo wysokie wymagania wodne. Ponadto wymagania te spotęgowane są specyficznym stosunkiem nadziemnej masy do masy korzeniowej, który wynosi 20:1.

Zapotrzebowanie na wodę w glebie w początkowym okresie wzrostu, aż do momentu zawiązywania owoców, jest raczej umiarkowane, a nawet pewne nawroty chłodów ogórek znosi lepiej, gdy zarówno gleba, jak i powietrze są suche.

Od rozpoczęcia zbiorów należy dbać o wysoką i równomierną wilgotność gleby i w miarę potrzeby stosować nawadnianie. Okres dużego zapotrzebowania na wodę przypada dla ogórków na trzecią dekadę czerwca, lipiec i sierpień. Zalecane w tym okresie dawki nawodnień to odpowiednio: 4x20, 3x20 i 2x20 mm. W celu uniknięcia poparzenia roślin nie należy deszczować ogórków w pełnym nasłonecznieniu i gdy temperatura powietrza jest wysoka.

Żródło informacji: M. Orłowski „Polowa uprawa warzyw”.