09 lutego 2016

Nektarowanie roślin

Opracowanie: Lucyna Palicka
Nektarnik – to gruczołowaty narząd rośliny miododajnej wydzielający słodką ciecz zwaną nektarem. Nektarniki znajdują się najczęściej w kwiatach – zwykle na dnie kwiatowym, ale także poza kwiatami. Występują nektarniki odkryte – są one dostępne dla wszystkich owadów, ale mają je tylko nieliczne gatunki roślin, np. baldaszkowate. Większość roślin posiada nektarniki ukryte – w głębi kwiatów i dodatkowo osłonięte włoskami lub innymi przeszkodami, co stwarza konieczność wciśnięcia się owada do wnętrza kwiatu. Nektarowanie – wydzielanie nektaru przez tkankę nektarnika. U większości roślin rozpoczyna się już w pąku, a największą intensywność osiąga w okresie pylenia pylników, po czym maleje do zera. Większość roślin nektaruje w środkowej porze dnia, a w nocy nektarowanie ustaje. Proces nektarowania u poszczególnych gatunków…
26 stycznia 2016

Baza pożytkowa dla pszczół

Opracowanie: Lucyna Palicka
Głównymi roślinami pożytkowymi możemy nazywać te gatunki roślin, z których przy sprzyjających warunkach pogody pszczelarze uzyskują miód towarowy. Należą do nich rośliny uprawne oraz dziko rosnące, dostarczające pszczołom nektaru i pyłku kwiatowego. Do najważniejszych uprawnych roślin pożytkowych w Polsce zaliczamy: rzepak ozimy, malinę właściwą, koniczyny i lucernę, fasolę wielokwiatową, grykę zwyczajną, a ostatnio także słonecznik i facelię. Bardzo ważną pod względem gospodarczym cechą różniącą te rośliny pożytkowe od dziko rosnących jest ich gwałtowne zakwitanie, a przez to obfite nektarowanie. Wśród ważnych dla pszczelarstwa roślin dziko rosnących tylko nieliczne występują w wyraźnie zwartych zespołach na większych obszarach. Można tutaj wymienić pożytki z wierzby, mniszka pospolitego, maliny w zaroślach, robinii akacjowej, lipy (głównie drobnolistnej), nawłoci późnej…
07 stycznia 2016

Doniesienia – Nosema ceranae

Opracowanie: Lucyna Palicka
 Pasożyt znaleziony w Europie w 2005 roku na pszczole wschodniej – Apis cerana.   Obecnie w Europie Nosema ceranae jest bardziej rozpowszechniony niż Nosema apis. W pasiekach bytuje od 10 lat, a wyniki badań wskazują, iż w coraz większym stopniu wypiera z pasiek Nosemę apis.   Jest bardziej patogenny niż Nosema apis, gdyż: najnowsze badania wykazują, iż Nosema ceranae dobrze przystosowała się do naszych warunków klimatycznych, szczególnie temperatury otoczenia, dlatego może rozwijać się cały rok, cykl rozwojowy jest krótszy od Nosema apis i trwa tylko 3 dni, w Hiszpanii stwierdzono, że jest to główna przyczyna zamierania rodzin pszczelich. Ma wiele cech wspólnych z Nosemą apis: charakteryzuje ich podobna wielkość, oba pasożyty atakują jelito środkowe pszczoły i tam się…
03 grudnia 2015

Ochrona pszczół w środowisku przyrodniczym

Opracowanie: Lucyna Palicka
I. Wstęp Dlaczego należy koniecznie chronić pszczoły? Odpowiedź jest prosta: ze względu na ogromne znaczenie pszczół w środowisku przyrodniczym oraz ze względu na istniejące zagrożenia w pszczelarstwie w postaci spadku populacji, zatruć pszczół, a także występujących warunków ekonomicznych. Szacuje się, że w Polsce występuje ponad 450 gatunków i podgatunków pszczół, z czego: 221 gatunków obejmuje czerwona lista, 12 gatunków zaliczono do wymarłych, 3 gatunki uznano za wymierające, 38 gatunków uznano za narażone, 54 gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia, 114 gatunki jako rzadko występujące. Do owadów zapylających kwiaty należą: przylżeńce – drobne owady żywiące się szczątkami roślin; odgrywają pewną rolę w zapylaniu wrzosu; chrząszcze – są słabymi przenosicielami pyłku, ponieważ mają chitynowe pancerze, których pyłek słabo się…
04 listopada 2015

Jakość miodu – od producenta do konsumenta

Opracowanie: Lucyna Palicka
Miód jest jednym z niewielu naturalnych produktów spożywczych, które nie wymagają utrwalenia i specjalnych sposobów konserwacji. Nie można też dodawać do niego żadnych składników – nawet tych, które w miodzie występują. Jest on od strony prawnej dobrze chronionym produktem. W sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej tego produktu obowiązuje nas precyzyjna definicja miodu: „Miód jest naturalnym słodkim produktem wytwarzanym przez pszczoły Apis mellifera poprzez łączenie z własnymi specyficznymi substancjami nektaru roślin lub wydzielin żywych części roślin lub wydalin owadów ssących soki żywych części roślin, składowanym, odparowywanym i pozostawionym do dojrzewania w plastrach”. Surowcami służącymi pszczołom do wytworzenia miodu są: nektar i spadź. Pszczoły zbierając nektar z poszczególnych gatunków kwitnących roślin, np. z rzepaku, akacji,…
28 marca 2015

Znakowanie miodu

Opracowanie: Lucyna Palicka
Zgodnie z przepisami, prawo żywnościowe stanowi podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru spożywanej przez nich żywności oraz ma na celu ochronę interesów konsumentów, szczególnie przed fałszowaniem żywności oraz wszelkimi praktykami mogącymi wprowadzić konsumenta w błąd. W celu zapewnienia ochrony konsumenta środki spożywcze wprowadzane do obrotu są znakowane. Oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole umieszczone na opakowaniu, etykiecie oraz w dokumentach dołączonych do środka spożywczego. Znakowanie miodu: Opakowania zbiorcze – na opakowaniach zbiorczych lub transportowych produktów przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej poza terenem gospodarstwa rolnego lub miejscem przyległym do miejsca produkcji umieszcza się: imię i nazwisko albo nazwę producenta oraz adres miejsca…
03 lutego 2015

Lokalizacja pasieki a sąsiedztwo

Opracowanie: Lucyna Palicka
Właściwe wypełnianie funkcji spoczywających na pszczelarzu jest bardzo odpowiedzialnym zadaniem. Wymaga ono znajomości i połączenia wielu różnych aspektów tej pięknej, a zarazem społecznie i gospodarczo niezbędnej działalności. Sztuka pszczelarzenia staje się coraz trudniejsza, także z powodu ustawiania uli zbyt blisko sąsiednich nieruchomości, dróg, szkół i innych obiektów użyteczności publicznej. Z tego powodu często dochodzi do sporów między pszczelarzami a sąsiadami. Wynika to stąd, że nie ma specjalnych przepisów regulujących warunki lokalizacji pasiek, dlatego do pszczelarzy urządzających pasieki na swoich gruntach mają zastosowania przepisy Kodeksu Cywilnego. Przy rozstrzyganiu sporów dotyczących usytuowania pasiek strony najczęściej powołują się na następujące regulacje zawarte w Kodeksie Cywilnym: Art. 140. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem…
12 grudnia 2014

Trudny los pszczół

Opracowanie: Lucyna Palicka
Wnioski z analiz próbek pszczelich produktów pochodzących z różnych krajów Europy, w tym z Polski, przedstawione w raporcie pt. „Trudny los pszczół: analiza pozostałości pestycydów w pierzdze pszczelej i pyłku odłowionym od pszczoły miodnej (Apis mellifera) w 12 krajach europejskich”. W raporcie tym pracujący dla Greenpeace eksperci analizowali przynoszony do uli pyłek oraz pierzgę pod kątem obecności różnych pestycydów. Badali też ich stężenie. Badano 25 próbek pierzgi, pobranych w 7 krajach Europy w sezonie pasiecznym 2012, i 107 próbek pyłku, pochodzącego z 12 krajów Europy, m.in. Polski (z sezonu pasiecznego 2013). Z raportu wynika, że w Europie ponad dwie trzecie pyłku przynoszonego do ula przez pszczoły zbieraczki jest zanieczyszczone koktajlem pestycydów, składającym się w skrajnych przypadkach nawet z 17 różnych substancji. Obok nektaru pyłek stanowi główne źródło pożywienia pszczół. Pierzga zaś…
18 marca 2014

Pszczoły przeżyły dinozaury

Opracowanie: Lucyna Palicka
Uderzenie asteroidy w Ziemię nie tylko wybiło dinozaury, omal nie doprowadziło do zagłady owadów - pisze Krzysztof Urbański. To odkrycie pomoże naukowcom zrozumieć przyczyny, jakie powodują gwałtowny spadek populacji pszczół na świecie. Wymieranie, jakie udokumentowaliśmy, może pomóc zrozumieć dzisiejszy spadek liczby owadów zapylających i przyczyny globalnego kryzysu  – wyjaśnia prof. Sandra Rehan z Uniwersytetu New Hempshire w USA, kierująca międzynarodowym zespołem badawczym. W skład zespołu weszli także Michael Schwarz z Uniwersytetu Flinders w Australii i Remko Leys z Muzeum Południowej Australii. Jeśli udało nam się odtworzyć dramatyczną historię tych owadów, być może ludzie będą bardziej dbać o ich ochronę –…