14 kwietnia 2017

Zwyczaj malowania jaj

Opracowanie: Anna Stanisławska
  • wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę Powiększ czcionkę
  • PDF
  • Wydrukuj
  • Email
Oceń ten artykuł
(1 głos)

Tradycja malowania jaj wywodzi się jeszcze z przedchrześcijańskich zwyczajów i obrzędów, a związana jest z prastarymi rytuałami magii. W czasach pogańskich jajo symbolizowało siły witalne przekazywane innym. W wiosennej sile budzącej się przyrody jajo oznaczało budzenie się ziemi do rodzenia płodów. Najstarsze ubarwione jaja odnaleziono w Mezopotamii. Barwione jajko w Egipcie symbolizowało boginię Ptah (opiekunkę rękodzielników i artystów), a w Grecji Afrodytę (boginię miłości i piękna). W starożytnym Rzymie i Grecji zmarłych żegnano składając im w ofierze czerwone jaja symbolizujące powagę chwili odejścia. Znane były też zwyczaje odczyniania za pomocą jaj czarów, aby zabezpieczyć się przed chorobami i urokami.

W dobie chrześcijaństwa do malowania jaj siadano w Wielki Piątek, a ich ozdabianiem zajmować się mogły tylko dziewczęta. To one w wodzie po gotowaniu jaj myły włosy, aby były gęste i lśniące. Malowane jaja służyły również dziewczętom jako wykup w Poniedziałek Wielkanocny, aby chłopcy ich zbytnio nie oblewali wodą. Najpiękniej ozdobione i pomalowane jaja dziewczęta wręczały chłopcu, który najbardziej im się podobał.

Z pisankami wiązało się wiele gier i zabaw. Najpopularniejsza była ,,walatka” polegająca na rozbijaniu pisanki o pisankę. Inna to ,,burda, która polegała na rzucaniu do siebie pisanek, a nawet przerzucaniu przez domy lub kościoły. Wielką frajdą dla dzieci było bieganie po polach i lasach w celu poszukiwania pisanek podłożonych przez dorosłych. Własnoręcznie ozdobione jaja były najlepszym prezentem z okazji Świąt Wielkanocnych.

Jak dawniej radzono sobie z barwieniem jaj?

Obserwując rośliny i z nich wyciągi, barwienia dokonywano w sposób naturalny, bez użycia sztucznych barwników, jak to dzieje się obecnie. Aby uzyskać kolor żółty jaja barwiono w łupinach cebuli. Jasnożółty kolor pochodził też z kory młodej jabłoni, suszonych jaskrów polnych i hibiskusa. Zieloną barwę można było uzyskać gotując jaja w pokrzywach, młodym zbożu, trawie, szpinaku, a także barwinku. Bordowego odcienia jaja nabierały w momencie zanurzenia ich w wodzie w pniu dębowym, a różowego podczas gotowania w wywarze z buraków ćwikłowych albo samych łubin buraczanych. Pisanki w kolorze czerwonym pochodziły z wywarów z owoców czarnego bzu i krokusów. Czerń lub szarość można było uzyskać dzięki wywarom z kory i szyszkom olchy oraz liściom klonu czarnego. Czerwona kapusta w zależności od długości leżakowania jaj w jej liściach dawała kolor niebieski lub fioletowy. Intensywność wybranej barwy pochodziła od długości gotowania oraz gęstości wywaru. W celu wzmocnienia barwy do wywaru dolewano octu spirytusowego lub soku z cytryny. Aby jaja nabrały świątecznego blasku, należało je natłuścić odrobiną słoniny, masła lub oleju, pokrywano je też warstwą wosku.

Czytany 132 razy

Email Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.